Sen pis bir faşistsin!

Arada nostaljik bir heyecana kapılıp, yüksek bir iştahla, özellikle çocukluğumda sevdiğim anlatılara geri dönüyorum. Garth benim için tam da böyle bir şey. Yeniyetmeyken yarım yamalak okumuştum, zaten topluca okumak mümkün değildi. Ya bir dergide (Büyük Ateş, Mandrake vs.) “dolgu malzemesi” diye araya sıkıştırılırdı ya da gazetelerde bant olarak yayımlanırdı. Garth Cumhuriyet’te çıkardı, ne var ki bizim eve en çok Hürriyet ya da Milliyet girerdi. Of puf merak ederdim.

Garth, pek çok bilimkurgu ve fantastik anlatıyı etkilemiş, herkesin değil, bilenlerin takdir ettiği bir çizgi roman. Ne yazık ki bugün serüvenlerini derleyip toparlayan bir albüm çalışmasına ulaşmak zor: ortada yok, unutulmuş-kaybolmuş gibi duruyor. Geçenlerde, vakti zamanında gazetelerden kesilmiş bir koleksiyona rastladım, tek kelimeyle “saldırdım”.

Yukarıdaki kare o toplamdan. Garth, yanındaki (sonradan sevgilisi de olacak) Çinli kadına ve birlikte çalıştığı insanlara, kimseye kolay güvenmemesi gerektiğini salık veriyor. Siyaseten angaje, komünist kadın ise cevabı yapıştırıyor: “Garth, sen pis bir faşistsin!”

Görünce şaşırdım. Saçma elbette. Vakit yetmişler: siyasetin sokağa çatışma olarak indiği yıllar. Üstelik çizgi roman dili, hele bant çizgi roman, bol ünlemli ve özellikle abartılı cümlelerle çalışır, dikkat çekmenin pratik yolu budur. Bu cümle tam çeviri midir, yoksa çevirmenimizin dönemin ruhuna uyarladığı bir yakıştırma mı, bilmiyorum. Ama şaşırılacak bir şey de yok.

Madem iş ideolojiye geldi, açık konuşalım: anaakım çizgi romanın temel refleksi, hele soğuk savaş yıllarında çoğu zaman anti-komünistti, anti-Sovyetik bir hayal gücüyle çalışırdı. Komünizm, siyasal bir seçenek değil, hikâyeyi devindiren “tehdit” olarak istiflenir: sızan, kandıran, örgütlenen, manipüle eden bir karanlık akıl olarak resmedilirdi. Bu yüzden “komünist kadın” figürü de dirençli bir karakter değildi, mutlaka ya açığa düşerdi ya da dönüştürülürdü. Okurun hizalanacağı yer de böylece önceden belirlenir, “Pis faşist” küntlüğü maceranın diyalogu gibi akardı. Arzederim Mıstık abi…Garth bize selam söyledi.