Çarşamba, Kasım 18, 2026

Tarkan'a Sansür

Maryo'nun Kuşları, 14.Sayfa
1973’te İngilizce olarak yayımlanan Tarkan’ın daha ilk sayısında sansür olduğu iddia edilmişti. Bakınmış ama yayını göremediğim için işin aslını çözememiştim. Yazıya yorum yazan bir arkadaş, eksik olmasın, merakıma deva oldu.

Gelelim ne yapıldığına. Bir sayfa bütünüyle çıkarılmış. Üstelik bu sayfada Tarkan, bulunduğu yerin bir “aşk evi” olduğunu anlıyor; çevresindeki kadınların kendisine ilgisini görüyoruz. Sonraki sayfalarda da anlatım kutuları ve diyaloglar değiştirilmiş.

Türkçesinde Anna Placidia’nın Tarkan’ı merdivende gördüğü andan beri kendisini zor tuttuğu, gözlerinin açılıp kapandığı, titreyen parmaklarıyla Tarkan’ın pelerininin demir tokasını çözdüğü anlatılıyor. Balonda “O küstah Lupus dahil hiçbiri benim konuğum olamadı” diyor. İngilizcesinde ise “Sana yardım etmek için her şeyi yaparım” diyor.

İkinci karede genç kadının sözleri çıkarılmış, anlatım kutusu değiştirilmiş: “Birden kendilerini birbirlerinin kollarında buldular.” İngilizcede Anna Placidia’nın “Evet seni ben istiyorum Tarkan!” şeklindeki açık arzu beyanı tamamen kaldırılmış, iki kişinin karşılıklı ve kendiliğinden yakınlaştığı anlatılıyor.

Tarkan'ın İngilizce yayını aynı sayfa

En ilginci üçüncü kare. Anlatım kutusu değiştirilmiş. Bizde “Sonra üzerindeki tülden elbisesini çıkardı. Tarkan’ın bileğinden tutarak onu yatağına çekti. Tarkan hiç konuşmuyor, kadının hareketlerini takip ediyordu” yazıyor. Her nedense İngilizcesinde “Tarkan onu nazikçe kendinden uzaklaştırdı; çünkü buraya aşk için değil, nefretle dolu bir görev için gelmişti” deniyor. Özgün ifade “a mission of hate, not of love.” Üstelik “nefret görevi” ifadesi insana yuh dedirtiyor. İngilizce baskı, özgün metinde bulunmayan bir psikolojik gerekçe üretiyor.

Bir sonraki karede Anna Placidia’nın “Sarıl bana. Seni tanrılar bana gönderdi Tarkan!” sözleri de “Haklısın Tarkan, aşk için daha sonra da zaman olacak” biçiminde değiştirilmiş. Çizimler aynı ama anlatılan hikâye başka.

Bir sayfanın bütünüyle atlanmasıyla birlikte düşünüldüğünde, İngilizce baskıda cinselliği denetleyen bir editoryal yaklaşım bulunduğu ihtimali güçleniyor. Anna Placidia’nın arzusu, Tarkan’ın başlangıçtaki sessizliği ve sonunda karşılık vermesiyle gelişen bir yakınlaşma varken bu garip çeviride Tarkan kadını uzaklaştırıyor, görevini hatırlıyor. Anna Placidia da bunu kabul ediyor. Anlatıcı, aralarındaki ilişkiyi aşk ve cinsellikten çok ortak nefretle açıklıyor.

Sezgin Burak bu değişiklikleri görmüş müydü, onaylamış mıydı, bilmiyoruz. Görmüş ve onaylamışsa ilginç kere ilginç diyeceğim. Ne diyeyim?

Böyleyken böyle Mıstık Abi!

İngilizce baskıda çıkartılan Maryo'nun Kuşları, 12. sayfa


Hiç yorum yok: