Yavaşlık etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
Yavaşlık etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

Cumartesi, Eylül 14, 2024

Yavaşlık 4


Sabri Esat Siyavuşgil, "tempodan" söz ediyor, kurucu entelektüellerimiz "cemiyet" olarak yavaş olduğumuzu düşündüklerinden, süratseverliklerini fasılalarla gösterir, huysuzluk ederler. "Hayat değişti" veya "modern dünya" diye başlayan cümleler kurarlar.

Önce Sabri Esat'tan hoşuma giden bir alıntı yapacağım.

"Bundan kırk yıl önce Paris bulvarlarından bastonunu döndüre döndüre bir aşağı bir yukarı dolaşan boulevardier tipinin tarihe karıştığı nasıl bir hakikatsa, bizde de bugün kırk sene evvel İstanbul halkının bayıldığı gibi manda arabasıyla mesireye gitmek zevkine hasret çeken kimse kalmamıştır. Vaktiyle büyük bir sabır ve tevekkülle kabul ettiğimiz 'temiz iş altı ayda çıkar' düsturu bugün bizi çileden çıkarmaya kafi bir tembellik mazeretidir. (...) Çalışma hayatında gevşek, tenperver, fıstıki makam mizaçlı mesai arkadaşlarımızın evvelce müsamaha ile karşıladığımız bu ağır tempolarına isyan edecek raddelere geliyoruz. Bilakis, cıva gibi hareketli işlek bir kaza sahibi, çabuk karar verip iş çıkartan kimselerle birlikte çalıştığımız zaman biraz yorgunluk pahasına da olsa bizzat kendi hayat tempomuzun hızlandığını ve nihayet bu süratlenmeden keyif duyduğumuzu hissediyoruz."

Yavaşlık hakkında daha önce bir şeyler paylaşmıştım, Sabri Esat, 1951'de, artık tesadüf mü tevafuk mu, 13 Mayıs'ta, doğum günüme denk gelen bir günde yazmış bu satırları...

Cuma, Eylül 13, 2024

Yavaşlık 3


İlk kitabımı oldukça yavaş yazdım. Neyi nasıl yapacağımı bilmiyordum, bol bol konuşuyor, yapabileceğime dair kendimi de ikna etmeye çalışıyordum. Bilmemek, insanı hem yavaşlatıyor hem de tedirgin ediyor. Hiç bilmediğimiz bir yola girdiğimizde yol bize "uzuuun "gelir. Etrafı ve güzergahı keşfettiğin için heyecanlanır,  yolu öğrenmeye çalışırsın. Aynı yolu ikinci kez gittiğinde yol insana daha kısa gelir... Yirminci kez aynı yolu giderken zaman ilk sefer olduğu gibi uzun ve yıpratıcı gelmez... Artık alışmış olursunuz. Zaman yavaş akmıyordur.

İlk kitabım, benim için hiç de yeterli değildi ama bana o işi nasıl yapacağımı öğretti... Yirmiye yakın kitabım var... Onun en az yirmi misli sayıda kitaba da editörlük yaptım. Neyi nasıl yapacağımı biliyorum ve o yolu hızla geçip gidebiliyorum.

Yavaşlık, acemilikten kaynaklanıyorsa güvensizlik de içeriyor olabilir...

Yavaşlık halleri çook...bir tane değil ki

Genç sporcular, iyi biliyorum, bunu ben de yaptım çünkü...maç dışındaki hayatlarında ağır adımlar atarlar, ayaklarını sürüye sürüye yürürler...Planlanmış bir yavaşlık onlara cool geliyor olmalı...

Çok örnek var ama görünen o ki... sür'at ve coolluk pek yaklaşmıyor birbirine...Aksine, yavaşlık, sür'atli bir hayatın içinde ayrıksı duruyor. Daha fiyakalı ve konuşulur bir şey...

Ağır ol/yavaş ol molla desinler...derler..."demişler" Bu da uncool...

Anne tarafımdan dedem, soyadı kanunu sırasında kendine "Hız" soyadını seçmiş... yeniyi yakalamak isteyen bir modernin seçimi diye düşündüm hep...

Cumhuriyetin ilk yıllarında entelektüellerimiz, İslamın ve Arapların bizi yavaşlattığına inanırlardı... Ziya Gökalp, Orta Asyalı atalarımızın daha canlı ve hareketli, "hızlı" insanlardan olduğunu söylüyordu. Türkler hızlıydı, Araplar yavaş...Batıyla aramızdaki fark hızımızdı... Otomobil sevgimiz bence buralardan çıkıyor.

Gaza basarsak geçeriz "diyoruz"...Bu da uncool...

Cuma, Haziran 12, 2020

Flanörlük, yavaşlama ve gelecek



Bir gününüzü nasıl geçiriyorsunuz? 
Hayatım pek değişmedi, evle kütüphanem arasında çok az insanla karşılaşarak, yazarak ve okuyarak yaşıyordum. Tercih ederek, bile isteye yaşadığım için şikayetim yoktu, külfetli olan, pandemiyle herkesin eve kapanmak zorunda kalması oldu, çevreme moral ve vitamin olmaya çalışıyorum. 

Evde "flaneur" olunabilir mi?
Ne dersem diyeyim, romantik bir cevap vermiş olurum. Bir bibloyofil ve sinefil, evde yaşayan, evde yazarak geçinen biri flaneur olabilir mi?

Yavaşlamanın psikolojisi üzerine düşünceleriniz?
Hayatım boyunca yavaş insanlarla arkadaş olamadım ve çalışamadım. Yoga yapamam veya balık tutamam mesela… Günde en az beş kilometre yürüyordum, pandemiden sonra ya gizli saklı, kaça kaça yürüyorum ya da evin içinde spor yaparak bunu sürdürmeye çalışıyorum. Küçümsediğim sanılmasın, ben yapamıyorum, yavaşlamanın ancak edebiyatını okuyabiliyorum.

Corona salgınının kültür sanat ortamını nasıl etkileyeceğini düşünüyorsunuz?
Matbaa teknolojileriyle yürüyen hemen her şey kolay toparlanamayacak… Dijital medya ve televizyon dışında her şey çok çok küçülecek… İnsanların sinema ve tiyatroya gitmesi, fuarları, kitapçıları doldurması uzun zaman alacak… Görünen o…

Artdog, Haziran 2020 için soruları Ayça Güzel sordu, cevapladım.
Sayıyı okumak için link

Çarşamba, Haziran 19, 2019

Yavaşlık 2


Herkesin farklı bir hayat sür'ati var, oturup kalkması, bir işi bitirme süresi, bir yerden başka yere gitmesi filan...

Ben heyecanlı bir çocuktum, okula başladığımda sınıfta iki saat boyunca oturmak bana çok zor geliyordu. Maç mı yapıyoruz, çok koşardım, duran adamlar beni kızdırırdı. Mesele koşmak değildi, bir amaca varmak, hem de bir an evvel varmak...Annem, evden çıkarken, akşama ekmek almamı isterdi... Beni bildiği için "acelesi yok, akşam üzeri alırsın" diye eklerdi... O gider gitmez evden çıkıp o ekmeği alırdım. Aklımdan çıkmalıydı. Rahat edemiyordum. Obsesyon derdim eskiden... çok sonraları o iş "hayatımdan çıkmalı" demeye başladım... bir işin bitmemiş olması, sürüncemede kalması beni sahiden yıpratır, uykularımı kaçırırdı, bir türlü başka bir biçimde kuramadım kendimi...

Mesai bitince işi bırakan insanlar gibi olamadım. Yaptığım işlerle ilgili maillere hemen cevap veriyorum mesela... Meşgul müyüm, telefonu açmayabilirsin diyorlar. Bunu asla başaramadım. Hemen açıyorum hemen yazıyorum, geri arıyorum. Bir mesaja geç cevap vermesem de durum değişmiyor, ona aklımdan cevap yazıyorum. Ya da ona cevap yazmadığım için geriliyorum. Sadece bununla kalsa iyi... Uzun uzun hiç tatil yapamadım mesela, iş bitmeden rahat edemedim. Yapamamak da değil sahilde bütün gün oturanlardan biri olamadım. Küçük yaşta çalışmaya alışmaktan olabilir, bir hayatta kalma huzursuzluğu mudur bilemiyorum. Uzun tatili kabullenemiyorum. İçten içe kızıyor ve küçümsüyorum. Dertler de böyle aslında. Ağzımda sakızdır, "ya bu da dert mi, Allah dert vermesin" diyip geçiyorum birilerine...  İşe güce bak, boşver bunları... Terapimi bile çalışmakla belirledim. Çalışırsam unuturum dedim...

Kabul ediyorum, zor biriyim. Çevremdekiler de anlamış durumdalar, geçen birisi, bir başkası için "senin onu sevme ihtimalin yok" dedi, nedenini sorunca "adam gevşek" diye açıkladı, güldük tabii de... Doğruydu, adını koyamadığım bir şeydi.

O sebeple, bana benzeyen insanlarla arkadaş oldum ve onlarla çalıştım... Çalışma temposu ve hayat enerjisi benden farklı olan insanlarla çalıştığımda sahiden kötü oluyordum. İşleri son anda yapan insanlar beni net olarak krize sokuyordu. Yavaş konuşan insanlar, lafı uzatanlar, ağır aksak ilerleyenler itiraf ediyorum bende kaçma isteği yaratıyordu. Çok denedim, yavaş ve lakaydi biri benim nabzımı yükseltiyor.

Değiştim mi? Hayır.

Değişmeye çalıştım, denedim ama başaramıyorum.

Nasıl anlatsam, balık tutamam mesela ben... yoga yapamam, satranç oynayamam...Beklemek beni kahreder. Biriyle oturup öyle adam akıllı içemiyorum, demlenemiyorum mesela...Çok az insanla başarabiliyorum bunu. Yavaş olmamı gerektirecek bir yaşamsal faaliyeti esasen yapamıyorum... Yaş ilerledikçe, vakit boşa gidiyor diye de düşünmeye başladım.

Yaşlandıkça hareketler de yavaşlıyor ama zihin o sürati sürdürüyor. Zaten problem kafada süren bir şey...

Bu yavaşlık bahsine devam edeceğim. Bunca yıl kendimi yazarak terapi etmişim... Di mi ama?

Cuma, Kasım 09, 2018

Yavaşlık 1


Ankaralı olunca İstanbullulardan "Ankara yorumu" duymaya alışıyorsunuz. Laf, mutlaka bir Ankara eleştirisine ve iki şehrin karşılaştırmasına dönüşüyor. Sevdiğim bir İstanbullu abim, Ankara'da bir dükkana girdiğinde, alacağını alıp çarçabuk çıkamadığını, istisnasız herkesin "yavaş" olduğunu, bir türlü işini halledip tamamlayamadığını, satıcıların mutlaka sallandığını söylemişti. Esnaf para üstü veremiyor, yerinden kalkamıyormuş falan filan. Aklımda yer etmiş bir eleştiriydi, o gün bugündür, bunu ölçüp biçerim.

Beni tanıyanlar bilir, işimi çabuk halletmeye çalışırım, yavaş biri değilimdir. Yavaşlık beni de çileden çıkarır çoğu zaman.

Dün Eskişehir'den dönerken trende fantastik bir şey yaşadım. Bir vagon dolusu Hintli turistle beraber Ankara'ya geldim. Hintli bir kalabalıkla karşılaşmak bana çok ilginç geldi, bağırarak konuşmaları, sürekli ayağa kalkıp dolaşmaları, biteviye yer değiştirmeleri, satıcıyla uzun uzun konuşmaları, bisküvi paketlerini delirten bir titizlikle incelemeleri, hep birlikte çatır çutur elma yemeleri filan... itiraf ediyorum, bayıldım. Correct olmayacak biliyorum ama sitcom gibiydi.

Şunu fark ettim, sürekli ayakta oldukları için vagondan gelip geçenlere engel oluyorlardı. Ben olsam, pıt diye çekilirim, hızlanırım, ihtimam gösteririm. Hintliler bu konuda inanılmaz bir "gamsızlıkla" kenara çekilmiyor, aheste yürüyüşlerine devam ediyorlardı. Arkada kuyruk olmuş, birileri beklemiş hiiiç umursamıyorlardı. Çeşitli duygularla defalarca izledim bu sahneleri. Şaşırdım, hafiften kızdım, güldüm, bir mana aramaya çalıştım. Sonuçta niye acele ediyoruz ki... dediğim de oldu. Trenin vagon sayısı belli, gidecek oturacaksın işte diyebiliriz diye düşündüğüm de.. Hintlilerin yavaşlığı, benim aculluğum, Ankara esnafının rehaveti, İstanbullu müşterinin sabırsızlığı...

Yaşam sür'ati diye bir şey var. İklime, günlere, mevsimlere, bölgelere, belki şehirlere ve çağlara göre "denişiyor" galiba. Kuşlar uçuyor hoh hoh.