 |
Makbuzdaki tutar 5.882 TL. Bu brüt rakam; 882 TL stopaj düşülünce Soyöz'ün eline net 5.000 TL geçmiş. 1982 başındaki kura göre 5.882 TL yaklaşık 43,74 dolar ediyor. Madem bugüne göre düşüneceğiz, bir de o doların satın alma gücünü bugüne taşıyalım. ABD TÜFE endeksini esas aldığımızda yaklaşık 155 dolar çıkıyor.
Yani 11 Ocak 1982'de bir çizere ödenen 5.882 liralık telif, o gün yaklaşık 44 dolar ederken 2026 dolarının satın alma gücüyle 150-160 dolar civarında diyebiliriz. Bugünkü kurla çevirdiğimizde de kabaca 7.500 TL ediyor.
Asgari ücret ne kadarmış diye aklınıza gelebilir. O tarihte 16 yaş üstü için aylık brüt asgari ücret 10.000 TL imiş. 12 Eylül sonrası olduğu için bu tutar 1 Mayıs 1981 ile 31 Aralık 1982 arasında değişmemiş.
Demek ki tek bir kitap kapağı için ödenen 5.882 TL, aylık brüt asgari ücretin yaklaşık yüzde 59'una denk geliyor. Aynı oranı bugünkü brüt asgari ücrete uygularsak 19-20 bin TL civarında bir karşılık çıkıyor.
Bir de memur maaşıyla bakalım. 1982 için TBMM tutanaklarında en düşük net memur aylığı 14.670 TL olarak veriliyor. Maaş net olduğu için burada telifin net tutarını esas alalım: Soyöz'ün eline geçen 5.000 TL bunun yaklaşık yüzde 34'ü. Bugünkü en düşük memur maaşı konusunda karşıma epeyce farklı rakamlar çıktı. Anadolu Ajansı'nın verdiği 70.224 TL'yi doğru kabul edersek aynı oran yaklaşık 24 bin TL ediyor.
Görüldüğü gibi iş biraz karışıyor. Kırk dört yıllık yüksek enflasyonlu Türkiye ekonomisinde “bugünkü karşılık” dediğimiz şey, hangi ölçüyü kullandığımıza göre değişiyor. Doların satın alma gücünden gidersek yaklaşık 7.500 TL, asgari ücretle kıyaslarsak 19-20 bin TL, en düşük memur maaşıyla kıyaslarsak 24 bin TL çıkıyor. O yüzden “bugünün parasıyla şu kadardır” diye kesin bir rakam söylemek pek mümkün değil. Gelirle kıyaslayarak kabaca 20-25 bin TL demek bana daha akla yatkın geliyor.
Ben 2018’de editörlüğü bıraktığım için bugün bir kitap kapağı illüstrasyonuna ne kadar ödendiğini, piyasanın nerelerde seyrettiğini hiç bilmiyorum. Doların satın alma gücü üzerinden bulduğumuz 7.500 TL’ye bakarsak, sanıyorum bugün de bu civarda bir şeyler ödeniyordur; öyleyse pek bir şey değişmemiş denebilir.
Ne ki farklı da yorumlanabilir. Çünkü elimizdeki makbuzun söylediği daha somut bir şey var: 1982’de tek bir kapak illüstrasyonu için aylık asgari ücretin yaklaşık yüzde 59’u ödenmiş. Hiç de fena değil, demek istiyorum.
Geçim derdi, meslek zorlukları ve yapay zekâ ekseninde günümüze dair bir karşılaştırma yapmayacağım. Belge üzerinden tarihsel bir veri paylaşmış oldum. Meraklısına.
