Perşembe, Nisan 12, 2018

Gabo, Babasına Benzemekten Korkar mıydı?




Bütün hayatı neredeyse masa başında geçen, yazmak dışında handiyse yaşamayan ve sosyalleşmeyen biri nasıl anlatılır? Entelektüel biyografi yazmaktan, yazarın yaşadığı dönemi, dönemdaşlarını ve kültürel-edebi bağlamı anlatan bir çalışmadan söz etmiyorum. Marquez gibi kelimelerle oynayan büyük bir romancının biyografik çizgi romanının yapılabilirliğini soruyorum. Olmaz değil tabii. Marquez ölünce, anlaşıldığı kadarıyla süratle, farklı çizerlerin eş zamanlı ürettiği kolektif bir çalışmayla Gabo isimli bir albüm oluşturulmuş. Gabo, yazarın adından üretilmiş bir kısaltma-lakap. Yakınları ona hep bu isimle seslenmişler. Albüme isim olarak seçilmesi biyografinin niteliğini de işaret ediyor. Sıcak, sempatik ve haklı olarak methiyeci bir dili var albümün. Nasıl anlatılır diye o yüzden soruyorum, bu uzun ve pek çok bakımdan tekdüze bir hayatı neresinden tutarak anlatmışlar? Her biyografi ister istemez bir büyüme hikâyesidir, zorlukların üstesinden gelen birini anlatan bir başarı hikâyesidir. Okurun beklentisi de bu yöndedir, biraz malumat daha çok da bir dramatik bir hikâye bekler. Haliyle albümün bir iddiası var ve Gabo’nun hayatını hikâyeleştirirken belirginleştirdiği dramatik kırılma anlarına sahip. Bir başka ifadeyle kronolojik bir dökümle yetinmek istememiş, bir yorum da yapmışlar.

Marquez, aile geçmişini ve özellikle çocukluk dönemine ait hatıraları sürekli anlatmış, edebi dünyasının nadide parçaları olarak hikâyeleştirmiş bir yazar. Anlattıklarının ne kadarının doğru olduğunu bilebilmek elbette mümkün değil ama onun ne dilini ne hadiselerini dosdoğru bir hakikat gibi kurmadığını biliyoruz. Gerçekçi bir dile fantastik ve masalsı unsurlar katarak anlatısını muğlaklaştırması, düşsellikle gündeliğin sıradanlığı arasında salınması Gabo’yu başkalaştıran yazarlık gösterisinin payandaları. Albümün senaristi Oscar Pantoja doğru bir tercihte bulunarak Gabo’nun biyografisini iki ayrı yönde geliştirmiş ve onları birbirine teyellemeye çalışmış. Bir taraftan yazarlık hayatına dair önemli dönemeçler belirlemiş, diğer yandan yazma arzusu, hatıraları ve özellikle çocukluğunun geçtiği evle ilgili bir “anahtar” sunmuş. Anahtar dediğimiz Gabo’nun dedesinden başkası değil. Dedesi olmasaymış, mutsuz birine dönüşeceğini göstermiş bize. Marquez’in bunu açıkça söylediği röportajları ve kendisini anlattığı pek çok cümlesi vardır. Pantoja, yok yere bir yorum yapmış diyemeyiz o sebeple.   

Büyük ve önemli yaratıcı kişiliklerin hayatlarında ilgimi çeken bir yön var, çocukları ya da eşleriyle ilgili tutumları bana oldum olası alelacayip geliyor. Oğuz Aral evinde çalışırken, apartmanda herkes onun çalıştığını bilirmiş, sağa sola yazılar asılırmış, “Oğuz çalışıyor” diye… Çevrede kim var kim yok, fısır fısır konuşur ya da gıkını çıkarmadan geçer gidermiş. Aksi olursa Aral, kıyametleri koparırmış, sırf o çalışsın diye yaratılan sessizlik, kabullenilmiş bir hak olmuş, normalleşmiş. Gabo albümü bir araba yolculuğuyla açılıyor: Gabo, karısı ve iki çocuğu deniz kenarına gidiyorlar. İlham arayan, hülyalı ve huzursuz Gabo’yla böylece tanışıyoruz, ailesiyle tatile gidiyor ama onun aklında yazacağı roman var. Kumsalda karısı dayanamıyor ve tatili yarıda keserek, sırf o romanını yazabilsin diye geri dönüyorlar. Pantoja, bu tercihi deşelememiş, ortada fedakâr bir eş ve anne, babaları için eğlenceleri ötelenen çocuklar var ama onların neler hissettiği pek anlatılmıyor. Aziz Nesin, erkeklerin siyah, lacivert, gri dışında bir renkte bir şey giymesinden rahatsızlık duyar, diğer renkleri kadınsı bulurmuş, homofobik bir tutumla çocuklarının giyim tercihlerine müdahale edermiş. Büyük bir yazarın ipe sapa gelmez bir yargısı bugün bize tuhaf geliyor ama o gün o yargılar aile yaşantısını etkilemiş, belirlemiş, tanzim etmiş… Gabo yazabilsin diye gösterilen fedakârlık anlatılıyor ama tersi pek hatırlanmıyor: Gabo, babalık ve kocalık görevlerinin ne kadarını yapabildi, ne kadarından feragat etti?

İyi bir Marquez okuruysanız bilirsiniz, Pantoja da anlatmış. Gabo’nun babası kişisel kariyerini hesap ederek yeni doğan çocuğunu kayınpederine bırakıp gidiyor, sonra kızkardeşi oluyor onu da bırakıyor. Çocuklar, dedelerinin yanında serpiliyorlar. Uzaktaki baba, amacına da ulaşamıyor, doktor olmak istiyor, olamıyor, ne işin ucundan tutsa dökülüyor vs. Bencil ve gamsız bir baba, kocasının peşinde oradan oraya savrulan umarsız bir anne ve ebeveynlerini özleyen çocuklar… Görünen o ki o anne babanın çocuk yapmamaları gerekiyormuş… Albümü okurken şunu düşündüm, Gabo babasına benziyor muydu? Benzemekten korkuyor muydu? Çocuklarıyla ilişki kurarken dedesini mi referans alıyordu?

Gabo albümü ister istemez enformatik bir döküm içeriyor. Yazarın gittiği yerler, tanıştığı yazarlar, para sıkıntıları, evliliği, ülkeden ülkeye dolaşmaları, politik tutumları ve bunların sonuçları anlatılıyor ama laf dönüp dolaşıp çocukluğunun geçtiği eve, ona kılavuzluk ve babalık eden dedeye geliyor… Dramatik bir eksen bu, eksiklik duygusuna dayandığından hikâye matematiği gereği derinleştirilmeliymiş. Pantoja, bu konulara girmemiş, Nobel gecesinde Gabo’ya dedesinin hayaline teşekkür ettirerek hikâyesinin finalini yapmış, öylece bitirmiş.

Çizgileri iddialı olan bir albüm değil Gabo. Çok sayıda devamlılık hatası, çizer acemiliği ve telaşı kendini gösteriyor. İyi bir çizerin elinde çok daha nitelikli bir iş çıkabilirmiş, görünen köy misali senaryoya bakınca hemen anlaşılıyor bu durum. Kim okusa değişmeyecek, çizgiler değil, hikâye konuşulacak… Son söz Türkçe baskıya, albüm sadakatle güzel basılmış, kavuniçi, turkuaz, yeşil gibi çeşitli renklerle ilerleyen bölümler içeriyor, estetik olarak hem hoş hem de yeni duruyor. Yurt dışında pek çok çizgi roman ve grafik romanın böylesi bir tercihle yayınlandığını hatırlatayım. 

Radikal Kitapi 24.4.2015

Çarşamba, Nisan 11, 2018

Dikiş Nakış


Kapakta şöyle yazıyor: Persepolis’in yaratıcından…Aşklar, falcılar, kıskançlıklar, ayrılıklar, dedikodular, semaver başı “kırmızı noktalı sohbetler”. Kitabı iyi ifade eden bir açıklama olmuş... Persepolis vurgusu önemli, bu denli başarılı olmasaydı, Türkçe’de herhangi bir Satrapi albümü okuyabileceğimizi sanmıyorum. Yanlış olmasın, Persepolis’in büyük başarısı, sadece bizde değil, Satrapi’nin Fransa’daki albümlerinin geleceğini de etkiledi. Örneğin Dikiş Nakış, iyi çizilmiş bir albüm değil. Persepolis ile kıyaslandığında daha hızlı üretildiği anlaşılıyor; zayıf, “eksik” ya da “baştan savma” hazırlanmış çok sayfası var. Şöyle demek belki daha doğru: Satrapi’nin ne anlattığına nasıl çizdiğinden daha fazla önem verildiği anlaşılıyor. Kimi röportajlarında hikâyenin çizgiden daha önemli olduğunu vurguluyor, aksini söyleseydi şaşardım. Diğer yandan hikâyeciliğin de oryantalist bir ilgiyle beğenildiği tahmin edilebilir. Dikiş Nakış, üst sınıftan çoğunluğu orta yaşın üzerinde İranlı kadınların cinsellik, evlilik ve erkekler hakkında konuşmalarına dayanıyor. Bir çay partisinde bir araya gelen kadınlar, geçmişlerinden, erkeklerden ve evliliklerinden söz açıyorlar. Geniş anlamıyla sex-oriented konuşmalar bunlar. Cinsiyet politikalarını eleştiren ama giderek cinsiyetçi dili yeniden üreten bir anlatı okuyoruz sonrasında. Kadınlar cinsel cehaletlerini, erkeklerce aldatılmalarını anlatırken erkek egemenliğine karşı meydan okuyucu kurtuluş yolları da öneriyorlar birbirlerine. Gerçi bu öneri eşitlikçi değil, erkek egemenliğini ikame edici bir çözüm içeriyor: “Erkekler aptaldır ve ne kadar çok erkekle birlikte olunursa o kadar iyidir”. Elbette bu mevcut erkek dilini yeniden üretmekten başka bir şey değil. “Skor” mantığına gelip dayanan, toplumsal koşulların acımasız niteliklerine alternatif olamayan, rekabet mantığını fasılasız yineleyen bir sürgit bu. Dikiş Nakış’ın cinselliklerini özgürce yaşamış, çok erkekli hayat sürdürmüş rol modeli kadınlarının, çevrelerindeki açgözlü ve pragmatik erkeklerden farkları yok aslında. Kaldı ki “başarıları”, mirasyediliklerinden, ekonomik olarak güçlü olmalarından besleniyor. “Paran varsa haz alır, sıkıldığında çıkıp gidersin” le özetlenen düstur, hazcı ve bencilce. Bütünüyle deneyime dayandığı için feminist temelli saymak yanlış olur. Herneyse, daha uzun tartışmak gerek, ne söylesem eksik kalacak, haksızlık edeceğim.

Pazartesi, Nisan 09, 2018

Kirpi Çizgi Romanları


Kirpi, Millyet’in ücretsiz mizah dergisi ilavesiydi. İlk sayısı 8 Haziran 2003’te çıkmıştı, elimde 20 sayısı var, son sayısı mı bilmiyorum ama o civarda çıktığını düşünüyorum. İlavenin koordinatörlüğünü Orhan Alev yapıyordu ve onun mizah anlayışını doğrudan yansıtıyordu. Kirpi’nin televizyon ve popüler kültür parodisine dayanan esprilerle istiflendiğini söylemek mümkün. Listelediğim çizgi romanlar da dönemin sevilen televizyon dizilerinin parodileri zaten. Orhan Alev’in Amerika’nın ünlü mizah dergisi Mad’i modellediğini, tarza çok yakın olan bir espri anlayışı olduğunu biliyoruz. Kirpi, Mad tarzı esprileri olan yerli üreticileri de biraraya getiriyordu aslına bakarsanız. Böyle olunca Gırgır’ı, Hıbır’ı, Avni’yi hatırlatan bölümleri vardı. Hasan Kaçan-Ergün Gündüz yeniden biraraya gelmişti örneğin. Oğuz Aral, ilaveyi beğendiği “benim çocuklar yapıyor” gibi bir hisle okuduğunu söylüyordu. Hatırlayanlar olacaktır, 2000 yılında Orhan Alev aşağı yukarı benzer bir içerikle Mad dergisini de yayımlamış, kısa ömürlü bir deneme daha yapmıştı.


Kirpi’nin siyasetle pek ilgisi yoktu, Zafer Temoçin’in Liboşgiller bantı bir istisna gibi duruyordu. İsmail Gülgeç’in tam sayfa kullanılan “İnsanlar”, Gürcan Gürsel’in yurt dışında yayımlanan erotik tek sayfalık öyküleri “Gürsel’den Fanteziler” adıyla derginin ilgi çekici köşeleriydi. Dünyaca ünlü pek çok karikatürist ve çizgi romancıdan epeyce iktibas yapılıyordu. Listede görülen Şevket Yalaz öykülerinin önemlice bir kısmı daha önce Dıgıl veya Avni’de yayımlanmış işlerdi. 

Amman Çocuklar Duymasın, yaz.Orhan Alev, çiz. Gürcan Gürsel, sayı:1.
Yaşanmış Hayat Öyküleri, yaz. Orhan Alev, çiz. Gürcan Gürsel, sayı: 1.
Asmalı Kabak, yaz. Orhan Alev, çiz. Gürcan Gürsel, sayı: 2.
Yalıdaki Hayalet, yaz. Orhan Alev, çiz. Gürcan Gürsel, sayı: 2.
Zerdali, yaz.Orhan Alev, çiz. Gürcan Gürsel, sayı:, 3.
Bocalama, Şevket Yalaz, sayı:3.
Ballı Hayat, yaz. Orhan Alev, çiz. Gürcan Gürsel, sayı: 4
Anca Beraber Kanca Beraber, Şevket Yalaz, sayı:4.
Kınalı Kaz, yaz. Orhan Alev, çiz. Gürcan Gürsel, sayı: 5.
Dizi Dizi Dizilerim, Şevket Yalaz, sayı:5.
Sihirli Annem, yaz. Orhan Alev, çiz. Gürcan Gürsel, sayı: 6.
Rüyalar Benim Değil mi?, Şevket Yalaz, sayı:, 6.
Çarli’nin Kelekleri, yaz. Orhan Alev, çiz. Gürcan Gürsel, sayı: 7.
Bir Damla Gözyaşı, Şevket Yalaz, sayı:, 7.
Coca Cola ile Sex & The City, Cola Turka ile Seher ile Sekis, yaz. Orhan Alev, çiz. Gürcan Gürsel, sayı: 8
Nazca-5, Şevket Yalaz, sayı:, 8.
Yuvam Göçmesin, yaz. Orhan Alev, çiz. Gürcan Gürsel, sayı: 9.
Kapıcılar Kralı, Şevket Yalaz, sayı:, 9.
Macun Firarda, yaz. Orhan Alev, çiz. Gürcan Gürsel, sayı: 10.
Adamın Biri, Şevket Yalaz, sayı:, 10.
Nazlı ile Ekrem, yaz. Orhan Alev, çiz. Gürcan Gürsel, sayı: 11.
Yolcu, Şevket Yalaz, sayı:, 11.
Vampir Avcısı, yaz. Orhan Alev, çiz. Gürcan Gürsel, sayı: 12.
Gramafon, yaz. Orhan Alev, çiz. Gürcan Gürsel, sayı: 12.
Büyümüş de Büzüşmüş, yaz. Orhan Alev, çiz. Gürcan Gürsel, sayı: 13.
Çek Bir Adana, Şevket Yalaz, sayı:, 13.
Hayat Silgisi, yaz. Orhan Alev, çiz. Gürcan Gürsel, sayı: 15.
Kargasekmez, Şevket Yalaz, sayı:, 15.
Şarkılar Seni Döver, yaz. Orhan Alev, çiz. Gürcan Gürsel, sayı: 16.
Tanrı İstedi, Şevket Yalaz, sayı:, 16.
Moroton, yaz. Orhan Alev, çiz. Gürcan Gürsel, sayı: 17.
Karabasan, Şevket Yalaz, sayı:, 17.
Lise Dertleri, yaz. Orhan Alev, çiz. Gürcan Gürsel, sayı: 18.
İletişimsizlik, Şevket Yalaz, sayı:, 18.
Asmalı Kabak, yaz. Orhan Alev, çiz. Gürcan Gürsel, sayı: 19.
Önsezi, Şevket Yalaz, sayı:, 19.
Kaçakçı Tahir, Şevket Yalaz, sayı:, 20.


NOT: Sağolsun, Ali Şur'un uyarısıyla gördüm, Kirpi'nin 46.sayısı dahi varmış. Bu durumda bu gönderiyi liste olarak tamamlayana kadar yayından kaldırmam gerekiyor, şimdilik diyelim,  "katkılara açık olduğumu" göstermesi bakımından tutuyorum.

Pazar, Nisan 08, 2018

Fırat Yine Dolanıyor Ortalıkta



Yakın dönemin en çok konuşulan çizgi kahramanı Fırat’ın üçüncü albümü çıktı. Uğur Gürsoy’un Uykusuz dergisinde yayınlanan popüler bantı, dört beş yaşlarında bir oğlan çocuğunun çevresinde gelişen naif esprilere dayanıyor. Mizah dergisi okurlarının espri alışkanlıklarına uygun olarak Fırat, bir kenar mahallede geçiyor. Toplumda vaaz edilen terbiyevi iddia ve alışkanlıkların aksine, dizide sert, epeyce duyarsız, rastgele ve el yordamıyla büyüyen bir çocuğun dünyası anlatılıyor. Fırat, orta sınıf ailesinin endişeleriyle kıyaslanırsa tek başına büyüyen bir çocuk; küçümseniyor, önemsenmiyor, öteleniyor, tokatlanıyor vs… Annesi mutsuz bir kadın, çabuk sıkılıyor oğlundan, kendine vakit ayırmak istiyor. Kadıncağızın bir dramı yok değil: tek başına debeleniyor, baba nerde bilmiyoruz, işsiz ve hayırsız bir erkek kardeşi var. Etrafın sakaletinden, konuşmalardan ve eve gelip gidenlerden anladığımız kadarıyla şehrin kenarında, dar gelirli ailelerin yaşadığı, henüz her yeri apartmanların doldurmadığı bir muhitte yaşıyorlar. Mucizevi bir şey olmadığı sürece o ortalamanın dışına çıkmaları da mümkün görünmüyor. Fırat, böyle bir hengamede büyüyor, sıklıkla ağlasa da, kendini küçümseyen akranları yüzünden ateşler içinde yanıp yataklara düşse de sağlam bir çocuk, katlanmayı, yol almayı öğrenmiş gibi görünüyor. Annesine naz yaparken, dayısına ya da komşunun oğluna inat ederken, kolay pes etmiyor, gözyaşlarını silah gibi kullanabiliyor.

Bugün pek mantıklı gelmeyebilir ama vakti zamanında Avrupa uygarlığı çocukları, bedensel olarak olgunlaşmamış, minyatür yetişkinler sayardı. Çocuklar, yetişkinler gibi giydirilir, ebeveynlere özgü hemen hiçbir şeyden sakınmadan-uzak tutulmadan büyütülürdü. Modern dönem, bu algıyı değiştirerek çocukluğun (dolayısıyla masumiyetin) olabildiğince uzun süre korunmasını sağlamaya çalıştı. Çocukluk ve ergenlik ayrımları, çocukların çalıştırılmaması, büyüme ve beslenme sorunları, bakım ve ihmale ilişkin yönsemeler modernlikle birlikte değişti. Modern devlet, çocukları geleceği olarak gördüğü için onların okulda geçirdiği süreyi giderek uzattı, ebeveynlerin çocuklarla ilişkisini tanzim edecek pedagojik kaideler belirledi, yetişkinlere ait olan ve çocukların dahil olmasını sakıncalı bulduğu pratikleri suçla ilişkilendirerek yeniden tanımladı. Çocukların, cinsellik, siyaset, çalışma ve şiddetten uzak tutulması gerektiği fikri, eğitim ve yargı eliyle kabul gördü. Modernliğin en önemli göstergelerinden biri hiç kuşkusuz çocukla ebeveyni arasındaki duygusal yakınlığın kurulması oldu.

Modern Osmanlı-Türk devlet anlayışının çocuk algısı çok farklı değil. Erken Cumhuriyet döneminde çocuk dergilerinin yöneticilerinin öğretmenler arasından seçilme zorunluluğu veya içerikleriyle ilgili pedagojik hassasiyetleri, milliyetçi düsturları düşünürsek, çocuğun denetim dışına çıkmasından, istenmeyen düşüncelerden etkilenmesinden açıkça endişe duyulduğu görülebiliyor. Sinemanın, tiyatronun, edebiyatın ve hatta eğlencenin çocuğa faydalı olması bekleniyor. Bu tanzim ve istifleme arzusuna karşın, eğitimi ve mevcut ezberi bir kenara koyarsak, çocuklara yönelik yerli bir popüler kültür mecrası yaratabildiğimiz söylenemez. Bu yokluğa ikame edilenler hep yabancı ürünler olmuştur. Walt Disney’in, İtalyan çizgi romanlarının, çeşitli dönemlerde sinemada moda olan kahramanların ve televizyon seriyallerinin kısa ve uzun ömürlü popülerliğini hatırlayabiliriz örneğin. Orhan Boran’ın radyoda popüler ettiği Yuki (plakları ve çizgi romanı da yapılmıştır), Sezgin Burak’ın Bizimkiler bantı, yakın dönemden Salih Memecan’ın Sizinkiler’i gibi bir çırpıda sayılabilecek kadar az sayıda örnek var. Çocuk kahramanlarımızın azlığı çocuk dergilerinin yüksek satışlara ulaşamamasıyla ilgili aslında… Dergiler, gelirleri ölçüsünde telif verebildikleri için, nitelikli sanatçıların bu alandaki çalışmaları teşvik de edilememiş haliyle…Oğuz Aral’ın Avni’si, Andaç Gürsoy’un Tuğçe’si, Uğur Gürsoy’un Fırat’ı yetişkin okurlara yönelik yayınlarda, mizah dergilerinde var olabildiler. Hal bu olunca, pedagojik bir hassasiyetten ziyade hakikatte ne oluyorsa, çocuklar nasıl büyüyorsa onu resmederek ama hafifçe abartarak ve komikleştirerek anlattılar. Avni, saf ama hınzırlık yapmaya çalışan bir çocuktu. Geç konuşması, zeka geriliğinin de göstergesiydi. Düştüğü komik durumlara ve en fazla kurnazlıklarına gülüyorduk. Doksanlı yıllarda mizah dergilerindeki gerçeklik kabulü daha farklıydı, okur sayısı azalmıştı ve "kötülük" en önemli espri kaynaklarından biriydi. Can Barslan'ın Hain Evlat Ökkeş'ini hatırlarsak merhamet biteviye alaşağı ediliyor, hiç bir iyi niyet izine rastlanmıyordu. Mehmet Çağçağ'ın Timsah'ı kendi çıkarı ve güdüleri adına her türlü melaneti yapabilen biriydi. Maganda esprileri tekinsizdi. Naif çizgiler giderek yaygınlık kazansa da masumiyet edebiyatına alenen saldırılıyordu, edebin bir maske olduğuna dair kuvvetli bir inanış hakimdi. Andaç'ın Tuğçe'si tam da böyle bir dergide ve zamanda popülerlik kazandı. Kötü bir çocuktu Tuğçe, masumluksa aptallara özgü bir palavraydı. Bir çocuktan beklenmeyecek kadar karanlıktı. Beklenmediğini bildiği için o masumluk maskesine sığınarak kendini türlü dertlerden kurtarabiliyordu.

Fırat, masumluğun ve çocukluğa dair nostaljik bir modanın hakim olduğu, kötülerin bile bugünle kıyaslanarak naif sayıldığı bir evrenin, bugünün anlatısı. Dizinin kötü adamı Baattin, Ökkeş'i andırıyor ama ona yakınlık duyabileceğimiz kadar yaralı bir çocuk. Çaresizliğini, sigara içişini, pozlarını, kara sevdasını tebessümle izliyoruz. Fırat, Tuğçe'nin tokatladığı çocuklardan biri. Biri ağladığında ağlayabilen, altına kaçıran, kendini savunamayan minnacık bir bebe. Hınzırlık bile yapamıyor, Avni'nin kurnazlığı yok onda, Fırat'ın anlayamama ve kendince anlatma hali bize komik geliyor. Fırat'ın kendinden önceki çocuk kahramanlardan en önemli farkı da bu zaten. Yetişkinlerin minyatür hali gibi kodlanmamış, Avni'nin cinsel ilgisi, Tuğçe'nin aşki arzusu ya da Hüdaverdi'nin büyümüş de küçülmüşlüğü onda yok. Sahiden çocuk dedirtiyor... 

Radikal Kitap, 25.1.2013

Cumartesi, Nisan 07, 2018

Son Okuduklarım 24


Muzip Tanrı, Fournier sevdasıyla arayıp bulduğum bir kitap. Mizahın ve dünya tasarımının çok öne çıktığı, karakter devamlılığı ve tahkiyenin o ölçüde önemsenmediği bir anlatı. Yazarın diğer kitaplarındaki tadı bulamıyorsunuz ama hiç güzel değil diyemem. Hırsıza Her Gün Bayram için romandan çok anlatı mı demeli acaba... Eskiden, gazeteciler, uzun uzun bir yerlerde yaşar, takılır, araştırır, okura yaşadıklarıyla ilgili her bakımdan enteresan hikayeler anlatırlardı. Edebiyatla habercilik arasında salınan ilginç işlerdi. Yazarın yaptığı da bu. Nijerya'da hırsızlık çeşitlerini anlatıyor, üstelik bazen bunu çok mahirane başarıyor. The Art of Paineted Comics (2016) çizgi roman dünyasındaki renk atan sanatçıları, kapakları, yayınevilerini, akımları illüstrasyonların tarihini anlatıyor. Bütün referans kitaplar gibi bazen katalog gibi de oluyor. Katalog derken okunan değil bakılan kitap olma riskinden söz ediyorum. Kızlarağasının Piçi, Koçu'nun yazılarından derlenmiş incecik bir kitap. Erkekleri ve kadınları anlatırken iştahlanması yine ilginç, güzel poz yapıyor, hikayesi ilginç olursa güzel de duruyor. Gel gör ki, bu derlemeden vay ilginçmiş diyeceğimiz hikaye.ancak bir tane çıkar.


Tao Te Ching'i Ursula K. Le Guin nedeniyle aldım, bu tür "öğüt" kitaplarını el atında tutmayı, nasıl bir ahlak ve dünya tahayyül ettiklerini düşünmeyi oldum olası severim. Ursula, dizelere yorumlar yapmış, bazen yazdıkları açıklayıcı durmuyor, dizelerden çok onun yazdıklarını anlamaya çalışıyorsunuz. Yağ Tulumu, epeyce önce çıkmış edebiyat uyarlamalarından biri. Artık bu denli az sayfalı kitaplara okurun ilgi göstermediği aşikarlaşmış durumda. Bu uyarlama da kaybolup gidenlerden. Oysa de Maupassant'ın bu öyküsü, açık ara olağanüstüdür, çağını aşan, yazıldığında insanları yerinden hoplatan çok cesur bir öyküdür. Bizimle Fransızları mukayese etmek, eleştiriyi ve edebiyatı düşünmek için iyi bir örnek...İyi de çizilmiş, hiç de fena olmayan biçimde uzatılmış...How Obelix Fell İnto the Magic Potion, bir çizgi roman değil... Hopdedediks'in kazana düşme hikayesinin anlatıldığı resimli bir kitap. Karakterlerin çocukluklarını göstermesi, kazan hikayesini anlatması ilginç ama galiba Uderzo'nun serbest takılması, farklı bir çizgiyle değişik bir şey denemiş olması daha ilginç. Babalar ve Kızları, Mary Talbot'un otobiyografik nitelikli hikayesi. Bir Joyce uzmanı olan babasıyla ilişkisini Joyce'un sonu akıl hastanesinde biten kızıyla olan ilişkisiyle birarada anlatıyor. Başarılı bir "kadın" hikayesi, iyi bir "erkeklik eleştirisi."


Hızlandıkça Azalıyorum, sakin bir dille anlatılan buruk ve ironik bir roman. O tatlı yaşlı kadına gitgide ısınıyorsunuz. Ne yazacağını merak ettiğim bir yazarla karşılaştım. Nâzım'la 1933-1938 Yılları, tahmin edilebileceği gibi o yılları anlatan bir hatıra kitabı. Hatıraları anlatmak konusunda biraz ürkek, biraz ihtiyatlı bir kitap olduğunu söylemem gerek. İfşaat beklemiyordum ama yine de bilerek sustuğunu hissettiriyor. Diğer yandan iyi eğitimli insanlara, liberterlere çektirilen azabı okumak, üstelik bunu defalarca yapınca, değişmediğimizi düşünmek insana koyuyor. Saniyede beş bin kilometre hakkında bu ay çıkan Sabit Fikir'e yazdım. Sevdiğim türden bir hikayesi var, abartılı gelecek biliyorum ama şöyle söyleyeyim, her edebiyatsever okumalı, her yazar incelemeli... The Art of Howard Chaykin, ünlü çizer hakkında bir albüm, enformasyondan çok güzelleme diye nitelemek gerekiyor. Chaykin'i seviyorsanız, albüme uzun uzun bakıyorsunuz.