![]() |
İlk okuduğumda albümde çok ilgimi çeken bir sahne vardı. Aklımda kaldığı Kuzey Afrika taraflarında bir yerde, Bergman ve yanındaki kadının etrafını yerli çocuklar sarıyordu. Aksanlarıyla ya da dilleri ancak o kadarına döndüğü için “Mister” diye sesleniyorlardı: “Mistah! Mistah!” Manara bunu öyle bir anlatıyordu ki gitgide hem çocuklar hem sesleri çoğalıyor … Kareler “Mistah!” yazılı balonlarla doluyordu.
Bu çokluk bana komik gelmişti. Bir şey satmaya çalışan işportacı çocukların insanın peşini bırakmaması gibi, bıktırıcı bir taciz vardı sahnede. Bazen seyyar satıcılar ısrarla bir şey satmaya çalışır çiftlerin etrafını sarar, önlerini keser, geri çevrildikçe yeniden yaklaşırlar. Bunaltıcıdır. Manara’nın karelerinde de benzer bir sıkışmışlık hissediyordum. Çocuklardan kurtulsanız seslerinden kurtulamayacaktınız sanki. Balonlar adamların çevresinde boş yer bırakmıyordu.
Sonra aynı sahneyi Türkçe okudum. Çocuklar bu kez “Sahip! Sahip!” diye bağırıyorlardı.
Bu tek kelimeyle sahnenin benim için ağırlığı değişti. İngilizcesinde ısrarı duyuyordum; Türkçesinde bir hiyerarşiyi. “Mistah!” diye seslenilen adam, etrafını saran çocuklardan bunalmış bir yabancıydı. “Sahip!” diye seslenildiğindeyse beyazlığı, çocuklar karşısındaki konumu öne çıkıyordu. Aynı çizgiler, aynı kalabalık, aynı balonlar bu defa sömürgeci bir ilişkiyi düşündürüyordu.
“Sahip” sözcüğünün bende bir geçmişi de vardı. Jungle Jim türü anlatılarda yerlilerin beyaz adama böyle seslenmesini, Kökler gibi televizyon dizilerinde kölelerin çiftlik sahiplerine hitabını hatırlıyordum. Kelimeyi okuduğumda bunlar da sahneye giriyordu. “Mistah!”ın çoğalmasına gülmüşken, “Sahip!”in tekrarıyla başka bir şey fark ediyordum.
Sahnenin kendisi de oryantalist bir gözle kurulmuş olabilir. Beyaz gezginler ve etraflarını saran yerli çocuklar üzerine ayrıca konuşulabilir. Ama benim ilgimi çeken, aynı kareleri yeniden okurken yaşadığım değişiklikti. İlk okumamda seslerin çoğalması, ısrarın giderek gülünç ve bunaltıcı bir hal alması dikkatimi çekmişti. Türkçesinde ise çocukların adama ne dediği bütün sahnenin önüne geçti.
![]() |


Hiç yorum yok:
Yorum Gönder