Kişisel olarak “şaşırma ve irkilme” hissimizi
kaybetmekten korkarım. Olağanüstü bir şey olduğunda, pek çok insanın
“şaşırmıyorum” ya da “buna mı şaşırıyorsun” havasında sarkastik bir gösteri
yaptığına hemen hepimiz şahit olmuşuzdur. Her birimiz, yaşanan kaosa karşı akıl
ve ruh sağlığımızı koruyabilmek için ironiye, şakaya ya da zekâ gösterisine
başvuruyor, işin içine “damağımıza göre” farklı ölçülerde öfkeyi de katıyoruz.
“Niye şaşırıyorsun” deniyor ya, hayır işte… İnsansak, farkındaysak
kanıksayamayız. Şaşırmaktan vazgeçemeyiz. Her ne olursa olsun, saçmalık
karşısında irkilerek kendimizi savunmak zorundayız.Global popüler kültüre bakarak şunu söylemek mümkün:
Modern siyasetin en büyük başarısı insanları ikna etmek değil, sürekli huzursuz
etmek. Sürekli bir kriz, sürekli bir gürültü, bitmeyen bir “acil durum”
hissiyle yaşıyoruz. İnsan neye öfkeleneceğini, neyi ciddiye alacağını, hangi
felaketi takip edeceğini şaşırıyor.
Daha tuhafı şu: Kaos artık bir arıza gibi değil, doğrudan
yönetim biçimi gibi işliyor. Gündem öyle hızla değişiyor ki hiçbir şeyin anlamı
tam oluşmadan bir sonrakine geçiliyor. İnsanlar meseleleri tartışmıyor artık;
yalnızca taraflara ayrılıyor.
Yozlaşma sadece kötü şeylerin yaşanması değildir. Daha
kötüsü, insanların kötü olana alışmasıdır. İnsanlar artık “Böyle olmamalı”
demek yerine “Zaten her şey veya herkes böyle” demeye başlıyor. Çürümenin
gerçek zaferi burada galiba.
Sakin bir mahallede yaşıyorum; öyle sessiz ki gece
sokaktan geçen insanların ayak tıkırtısını duyabiliyorsunuz. Ama hemen her
geceyarısı, kenar mahallelerden birileri vadinin ortasındaki köprüye gelip ucuz
arabalarıyla spin atıyor, çıstak çıstak büyük bir gürültü çıkarıyor. Sonra da
gerçekten hiç şaşmıyor, “a..na koyum Çankaya” diye bağırarak uzaklaşıyorlar.
Kenar mahallede büyümüş bir çocuk ve ergen olarak yapmaya çalıştıkları şeyi
biraz olsun anlayabiliyorum aslında.
Askerde bir albay vardı. “Askerlik mi yapıyorsunuz lan
siz?” diyerek bize kafayı takmıştı. Geceyarısı evinden kalkıp geliyor, saldırı
alarmları çaldırıyor, bizi tatbikata kaldırıyordu. İki hafta içinde gece saat
ikiyle beş arasında dört ya da beş kez zamana karşı yarıştırıldık. Bir süre
sonra o kadar gerildik ki, gerçekten tatbikat var mı, yok mu ayırt edemez
olmuştuk. O tatbikatlar olmasa ne kaybederdik? O lümpenler Çankaya’ya
küfredince ne oldu? O kaoslar bize ne kattı, ne katıyor?
Büyük bir siyasi partiyi kapatmaya çalışıyorlar. Bir
liderini içeri attılar, diğerini de atacak gibiler. Demokratik bir seçim olacak
mı, artık ondan bile çok emin değiliz. Şaşırıyor muyuz? İlk kez mi oluyor? Hayır diyemeyiz. Sürekli alarm sesi çalan bir binada yaşıyor gibiyiz. Üstelik ortada gerçekten
anlamlı bir gerekçe de yok çoğu zaman. İnsan ister istemez soruyor: Niye
durmadan yeni bir krizle uyanıyoruz? İnsanlar uzun süre korkuyla, öfkeyle ve
alarm hissiyle yönetilebilir mi?
Geçen hafta, “Sosyal medyanın da etkisiyle siyaset
giderek dev bir sinir sistemi simülasyonuna dönüştü. Herkes her şeye anında
tepki vermek zorunda hissediyor” diye yazmışım. O zaman daha çok çağın doğal
akışını anlatmaya çalışıyordum. Bugün ise birileri çıktı, topluma doğrudan bir “kaos
tatbikatı” yaptırmaya başladı gibi geliyor bana. Üstelik uzaktan değil, tepki vermemizi
isteyerek, burnumuzun dibine kadar sokularak.
Tabii ki sokağa çıkacağız, demokrasi neden yaşadığımız şeyden daha
iyi bir sistemdir diye en temel hakları anlatmaya çalışacağız. Çünkü hepimiz
bundan daha iyisine layığız. Çocuklarımız sürekli gerilim üreten bir atmosferde
yaşamamalı.
Evet, öyle bir noktaya çekiliyoruz ki düşünmek yavaşlık
gibi görülüyor. Durup sessiz kalmak bile şüpheli sayılıyor. Çünkü kaotik
dönemlerde insanın ilk kaybettiği şey çoğu zaman fikri değil, tonu oluyor.
Kabalık ve şuursuzluk karşısında insanlığımızı, ölçümüzü, dilimizi ve
muhakememizi yitiriyoruz.
Yazının başına, şaşırma ve irkilme refleksine dönüyorum. Bence şunu
hep hatırda tutmalıyız: “Yaşadığımız yer ne kadar bozuksa düzgün olma
mecburiyeti o kadar büyüktür.” Çünkü bugün mesele yalnızca kötü politikalar
değil, insanın kendi zihinsel dengesini koruyabilmesi. Belki de insanın
kendisini koruyabilmesinin tek yolu, gürültünün ritmine kapılmadan
direnebilmesidir.