Cuma, Aralık 13, 2024

Tenten İstanbul'da

Tenten İstanbul'da, Tenten'in Türkiye'de üretilmiş kopya serüvenlerinden biri. Uzun seneler evvel, ben çocukken, Tenten İstanbul'da serüvenini, (Tintin et le Mystére de la Toison D'or) filminin çizgi roman uyarlaması sanıyordum. 

Mahallede böyle bir serüveni çizgi roman olarak okuduğunu söyleyen bir çocuk vardı, nasıl merak etmiştim anlatamam, yalan söyleyecek değildi ya, film hikaye olarak Milliyet Çocuk'ta tefrika edilince daha da heyecanlanmıştım. Milliyet Çocuk, niye o çizgi romanını değil de, öykü tefrikasını yayımlamıştı, tabii ki anlamamıştım. 

Seneler sonra, Tenten'in İstanbul'da geçen bir filmi olmasını vesile ederek Türkiye'deki yayıncısının kopya bir serüven ürettiğini öğrenecektim. 

Hah, işte yukarıdaki kapak o serüveni içeren sayıların cilt kapağı. [Pek de düzgün bir örnek değil çünkü ciltçi kenardan öyle bir kesmiş, öyle bir "acı acı" uçurmuş ki, üzülmemek elde değil... ]

Bu serüveni kim çizmiş-kim kopyalamış belirsiz, metni okuyunca bir yazarı ve çizeri olduğu anlaşılıyor, çünkü bununla ilgili bir espri yapılmış, ortak bir çalışma olmuş, bilemiyorum, yakın zamanlarda bu kopya çizgilerin sahibinin Şahap Ayhan olduğu iddia edildi, ben o kadar emin değilim. Madem ihtimallerden söz ediyoruz, yazarı yayınevinin sahibi olan Burhanettin Şener olabilir. 

Yazar ve çizerlerin kendilerini çizgi romanın içinde göstermeleri, bir espri olarak "gerçekliği" tahrif etmeleri o yıllarda bir moda... Ben "yazıyorum" ve "çiziyorum" demek veya hikayeyi birdenbire kesip kahramanla "yaratıcısını" karşılaştırmak o yılların bir modası... Tenten'de yapılan,  yukarıdakikarde görülen Kaptanın şikayeti o mizahi modanın bunun bir örneği...

İtiraf edeyim, beklentim düşük olduğundan olabilir, öyküyü kötü bulmadım, evet, dağılıyor filan ama kendince esprisi ve devamlılığı var. Hikayede Orhan Günşıray ve Öztürk Serengil göndermeleri var örneğin. Bir papağanla karşılaşıyorlar, kuş Adanalı Tayfur gibi "Yeşşe!" diye "bağırıyor", o yıllarda İnönü bile siyaseten sarkastik bir biçimde "Yeşşe" demişti, hatırlatayım, popüler kültürün dilindeydi yani. Fırsat buldukça Tenten'in bu yerli serüvenlerine devam edeceğim.

Perşembe, Aralık 12, 2024

Odamızın masası

Neresi çok belli değil, bir yurt odası gibi duruyor, kız yurdunda daracık bir odada, üniversiteli genç kadın öğrenciler ders çalışırken poz vermişler sanki. Bana 1965 sonrası, 1975 öncesi gibi geldi...

Fotoğraf evlere ailelere gönderileceği için olabilir, masaya ders kitapları da dizilmiş, kıkırdaşarak çalışıyor gibi yapmışlar, yoksa hoşbeş ettikleri, neşeyle halleştikleri, öyle sıralandıkları anlaşılıyor. 

Okulu bitirenler, nerelere nerelere dağılacaklar, hayat diyecekler, yel üfürdü, su götürdü, adı neydi o kızın...Hani yeşil gözlü...Çok ağlamıştı bi gün...Evet, evet, her köşe başında öpüşüyordu o oğlanla...

Arkada ranzada yorgana örtü olan Sümerbank battaniyeleri, belki otuz yıl sonra bile (ben askerken) yine ranzaların değişmez unsuruydu, nasıl ekşi, nasıl eprimişti, şimdi bile hatırlıyorum kokusunu, dikensi sertliğini.

Masada sigara yok, yassı bir Bahar paketi yakışırmış-olurmuş ama yine fotoğraf için saklanmış sanki... Sigara kontrollerini hesap etmiyor değilim. Müdiranım veya Yozgatlı idare amiri, yanında bilmemne ablayla zağlı zorlu ve beklenmedik bir anda odaya girerek yastık yorgan altına, çantalara, bavullara, iç ceplere baktığını hayal ediyorum. 

Yasak işte, sağlık derdi filan değil o yıllarda, asıl mesele ayıp mayıp yeter ki fosur fosur saygısızlık olmasın... Kesin emri var Milli Eğitimin... 

O yasak, bu yasak, açık kapılar yasak...

Fotoğrafın içinde endorfin var, stres azaltan, uyum artıran, yakınlık pekiştiren tatlı bir neşe...Lazım bi şey...

Çarşamba, Aralık 11, 2024

Değilim!

Çizgi: Berat Pekmezci

Sabun Operası

Ellili yıllardan bir Puro sabunları reklamı... Gazete ve dergilere reklamveren pek olmadığı için Puro, Babıali'nin gözbebeği, bir tanesiydi...O günlerde tek reklamveren devlet çünkü... Başka türlü olabileceği gazetecilerin aklına bile gelemiyor, devletin ilanlarına muhtaçlar...Sonuçta biliyoruz ki, gazeteler okurları için değil reklamverenler için çıkar...

Puro, anlaşıldığı kadarıyla Amerikanvari bir memleket firması, sürekli reklam veriyor, promosyon dağıtıyor, ünlü oyuncularla kampanyalar yapıyor filan... Bu kerre o yılların (1952) moda olan anlatım biçimini, çizgi romanı kullanmışlar-tercih etmişler diyelim... Kim çizmiş belirsiz, bana Şevki çizmiş gibi geldi o ayrı...

Reklam, kadınları hedeflemiş, başlığı kime yöneldiklerini anlatıyor: "Kocamı Tekrar Kazandım" Puro sabunu evliliğinizi kurtarabilir iddiasındalar. İlk karenin büyük puntolu açıklamasıyla başlıyor hikaye: "40 yaşıma o gün basmıştım"...  Ayna karşısındaki Şükran'ın orta yaş krizine girdiğini, dert yandığı kocası Macit'in de ona karşı (bugünden bakarak) pek de nezaketli davranamadığını görüyoruz, artık niyeyse arkadaşı Hale'ye danışmasını istiyor. Ne anlam çıkarabiliriz bilemiyorum.

Puro sabunların sahibi Necip Akar, reklamın yayımlandığı yıl, 48 yaşındaymış, acaba dedim 35 olsa "kırk yaş" vurgusu yapar mıydı?

Şükran puro sabun kullanmaya başlayınca, Macit şöyle diyor ki, reklamda pazarlanan şey de o zaten: "17 sene evvel büyük bir hazla okşadığım kadife gibi yumuşak taze minik el". 

İki soru: Macit, Hale'nin ellerini nerden biliyor? Ve niye 17 sene?, orta sınıftan İstanbullu bir erkek en geç yirmi beşinde evlenir mi demek istemişler... 

Böylece bir tür sabun operası okumuş olduk...Sabunla gelen romantizm, kırk yaşından sonra gelen ikinci bahar şu bu....

Sabun ve romantizm ilişkisi tuhaf görünmesin, biliyorsunuz, radyo ve televizyonda yayımlanan trajik aşk hikayeleri, ihanetler, kavuşmalar anlatan melodramlar (pembe diziler, telenovalar) sabun firmalarının sponsorluğunda yayımlandığı için türe hafif bir küçümsemeyle "soap opera" deniyor...Operadan kastedilen ise abartılı hikaye anlatımını işaret eden bir mecaz... 

Puro firması için Amerikanvari demiştim, mecranın farkında olan seçimler yapıyormuş yani, taklit ediyor bile olsa, piyasanın farkındaymış, kapalı bir toplum olduğumuz için bunu biliyor olması dahi ilginçmiş.

Salı, Aralık 10, 2024

Sevim hanım

Karaca’nın annesi. Manken. Voyeuse ve flaneuse. Fısıl fısıl konuştu kendisiyle. Bulanık ve kaypak sözcükler, soap opera mutsuzluğu ve bahtiyarlığı. Evhamlı kadınlar, âşık kadınlar, alkolü seven kadınlar. Naifliğin katili, dünyayı anlayan sert erkekler. Tevratlı dizeler. Pera my Lord. Aşktan aklını oynatanlara, şizofrenlere, erken bunamışlara. Yedi cüceli eve. Sevim Burak, perdeye iğnelenen sayfaların yazarı. Türkçenin Yanıksaray’ı.

Pazartesi, Aralık 09, 2024

165

Spotify, kullanıcılarına yıl boyunca dinledikleri şarkılarla ilgili istatistikler aktarıyor, onlar da sosyal medya hesaplarında paylaşımlar yapıyor, şunu dinlemişim-bunu dinlemişim yazıyorlar, biliyorsunuz, e ben geri mi kalırım. 

Müzikle ilişkim biraz tuhaf, bir iki kere daha yazdım, senaryo çalışırken, daha doğrusu yazmaya başlamadan önce aklımdaki hikayeye eşlik eden ve ilham veren parçalar seçiyorum. Ve düşünürken-yazarken günlerce bunları dinliyorum. Yani müzik, yazma sıkıntımın yol arkadaşı oluyor.

Dışardan ilk söylendiğinde güzel görünebilir, oysa aynı albümü defalarca dinleyen saplantılı bir fandan farkım kalmıyor...

Elbette yapabilirim, buna katlanabilirim, diğer yandan aynı evde yaşadığınız arkadaşınız veya komşunuz, aynı şarkıyı yüzlerce kez dinliyor olsa ne olurdu diye düşünmenizi rica ediyorum, mutlaka bıkar, sıtkı sıyrılır, hafakanlar basardı. Eziyet resmen...

Sonra bir daha çalmadığım için biliyorum (başka bir senaryoya başladım çünkü) ağustos-eylül döneminde bir şarkıyı tam 165 kez dinlemişim örneğin. Görünce yuh dedim. 

Şarkıyı söylemeyeceğim ve başka bir şey demeyeceğim.