Pazar, Kasım 05, 2023

Köşeyi dönme sanatı

1989 Yerel Seçimleri olmalı, dönemin sosyal demokrat partisi SHP, İstanbul'un mevcut başkanı olan Bedrettin Dalan'ı eleştiren bir propaganda broşürü hazırlatmış. E bunu yaparken mizah dergilerinin altın yılları olduğu için karikatürden faydalanmak istemişler. Alp Tamer Ulukılıç çizgileriyle ön ve arka yüze katkıda bulunmuş, doğal olarak imzasını kullanmamış.

Broşür, yolsuzluk iddialarına dayanıyor, hicvederek yaygınlaştırmak istemişler, öyle anlaşılıyor... Dalan ile ilgili iddialar yargı yoluyla bir sonuca ulaşmadığı için broşür "küçük düşürücü", "itibar zedeleyici" ve "hakaret" içeriyor "demek durumundayız". Ne ki bildiğim kadarıyla Dalan tarafından açılan ve sonuçlanan bir karşı dava olmadı. Yani hem çaldığı ispat edilemedi hem de o kendisini suçlayanları mahkeme yoluyla cezalandıramadı. 

Belediye başkanlarının ve genel olarak yöneticilik yapan siyasetçilerin zenginleşmesi kimseye normal gelmiyor ama hiçbirimizi şaşırtmıyor, şu veya bu şekilde "haksız kazançla zenginleştiklerine inanıyoruz". Niye inanıyoruz? Tek tek davalar mı oldu, yolsuzluklar ortaya mı çıkarıldı derseniz eğer şöyle bir düşünün derim, kolektif hafızada yer tutan büyük bir mahkeme kararından söz edemeyeceğimizi anlarsınız. 

Bu iddiaların asıl kaynağı yine siyasetçiler elbette, aralarında geliştirdikleri tölerans eşiği ve tartışma etiği, o kadar yüksek ve düşük ki, poz ve veryansınlarla duyurulan duygu dolu ve dürtüsel her şey bize gerçekmiş gibi geliyor, gerçek olup olmamasını kimse sorgulamadığı için doğruymuş değilmiş, suçmuş değilmiş, anlaşılamadan bir sonraki "güne" geçiyoruz.  

Post-truth denilen şeyin ilk hazırlayıcısı ister istemez siyasetçiler ve onların servis ettiği bilgilerle manşet üreten gazeteciler ve gazete sahipleri...

Sokak röportajlarında bu kadar insan niye bağırıyor ve had bildiriyor, haklı olduğu için mi, böyle öğrendiği için mi...


Perşembe, Kasım 02, 2023

Onu tanıyorlar beni tanımıyorlar


 

Son Okuduklarım 81

Bir Köroğlu Bir Ayvaz, Sıradışı bir aşk öyküsü, isminden de tahmin edilebilir, literatürü inceleyerek eşcinsel aşkın izlerini irdeliyor, nasıl "normalleştrildiğini" anlatıyor. İlginç bir çalışma olmuş, başlangıçta yazarı gevezeliği nedeniyle eleştirmiştim, bu gevezeliğin onu ana hattından uzaklaştırdığını düşünmüştüm, bitirdiğimde o kadar eleştirmeyen bir noktaya geldiğimi fark ettim. Halk kültürü çalışmaları fazla betimleyici ve eleştirellikten uzaklar, milli ve sünni olmak bir kantarsa, bu kantarın topuzunu kolayca kaçırıyorlar. Tuhaf ve kör bir hamaset hakim oluyor yazılanlara. O bakımdan güzel iş olmuş. Alan'ın Savaşı, büyük savaşa katılmış askerin hatıralarından oluşan iddialı bir belgesel grafik roman.  Çok ayrıntılı, güzel anlatılmış, büyük emek verilmiş bir albüm her şeyden önce. Şöyle anlatayım, askerlerin gündelik yaşamını, o gencecik insanların sıkışmışlıklarını kim anlatmak isterse bu kitaba rahatlıkla bakabilir, bakması da gerekir çünkü ciddi bir teferruat var...Çizgiler soğuk dursa da, o ifadesizlik,  anonimliği  yansıtabilmek için işlevsel olmuş... Kim kimdir izleyemiyorsunuz ama askerliğin tektipleştirici yönü zaten böyle bir şey... Askere ilk gittiğim günlerde bir sürü insanla tekrar tekrar tanıştığımı, üniformalar yüzünden ayırt edemediğimi hatırlıyorum. Üstelik bu, bana özgü bir durum değildi... Albümün slowburn akışı yeknesaklığın gerilimini güzel artırıyor, sonu ölümlerle bitecek savaş sürecini doğru biçimde pekiştiriyor. Tavsiye etmiş olayım, sağlam bir grafik roman okumuş olacaksınız. 

Stanley Donwood ünlü bir grafik tasarımcı, ismini çok duyuyordum, çizgileri ve dünya kurma mahareti çok övülüyordu, beğenilen bir albümünü getirttim. Bad Island, ilüstrasyonlarla  yaradılıştan yokoluşa diyelim bir tür dünya tarihi anlatıyor, bana ilgi çekici ve yenilikçi gelmedi. Benzersiz bir üslupla, hiç karşılaşmadığım bir kıyamet finaliyle falan karşılaşmadım. Şeker Portakalı, ünlü romanın çizgi romanın uyarlaması. O coşkulu, hepimizi çok etkilemiş klasiğin çok gerisinde bir iş olmuş. Kıpır kıpır ve akışkan üslubu ketleyen, donuk bir resimsilik...Çizgiler, elli yıl öncesini, yetmişli yılları hatırlatıyor...

Çarşamba, Kasım 01, 2023

Seyrüsefer Defteri 154

++ Mascarade (2022) De Laclos ve Sagan karışımı bir hikaye, sosyete, sahil rehaveti, gençler ve zenginler, malzemeyi beğendim (31 Ekim).++ Pain Hustlers (2023) finale doğru gerilimi bırakıp belgesele vursa da iddiasını karşılayan bir film (30 Ekim).++ Passages (2023) ilişki  hikayesi, yeni durmasının sebebi ilişki doymazlığını göstermesinde (29 Ekim).++ Sympathy for the Devil (2023) iki iyi oyuncu, düşük maliyet, gerilim temposu vs aslında her şey var ama hikayenin sebebi bize geçmiyor (28 Ekim).++ Konkeuriteu yutopia (2023) malzemesi varmış, koyulaşabilirmiş, fikren güzel distopya (27 Ekim).++ Extraña forma de vida (2023) Almodovar'ın kısa western filmi, çok ısmarlama duruyor, yine soap opera anlatmış diyelim (26 Ekim).++ Flux Gourmet (2022) sevmeyeceğimi bilerek seyrettim, mutfağı kullanarak kapitalizm ve erkeklik eleştirisi, sanat kritiği, arada klipler, estetik ve groteskin match edilmesi falan filan (25 Ekim).++  Düşman Yolları Kesti (1959) Seden'in Kurtuluş Savaşı westernlerinden, iştahlı, zamanının önünde (24 Ekim).++ The Middle Man (2021) başlangıç esprisini ve hikaye iddiasını karşılayamıyor, oysa ilginçmiş (23 Ekim).++ Killers of the Flower Moon (2023) Tuna ile seyrettik, oyuncu gösterisi olmuş, epeyce teatral, hatta Harold Pinter hikayesi gibi, MS bu yaşta, inanılmaz, pek çok bakımdan ilham verici (22 Ekim).++ O lado bom de ser traída (2023) eskiden kırmızı noktalı filmler olurdu, ancak o kıvamda (21 Ekim).++ Bodies Sea1 Ep1 ve 2'yi seyrettim (20 Ekim).++ El cuerpo en llamas Sea1 Ep.1 ve 2'yi seyrettim (19 Ekim).++ Totally Killer (2023) korku temalı komedi aksiyon, taym tıravıl, gişe işi, çok ortalama (18 Ekim). ++ Oregon (2023) film 80'lerde geçiyor, bazen sanki tam da o tarihlerde yazılmış gibi, tiyatro oyunu olabilirmiş (14 Ekim).++ Senaryo Kampı (8-13 Ekim).++ Happy Ending (2023) Hollanda işi ilişki hikayesi, tipik Netflix filmi, gençler bunları seviyor inancı, bir tık fazlası değil (7 Ekim).++ Plan lekcji (2022) televizyonun çok gerisinde kalmış, hesapta remake imiş, Polonya sineması bu değil! filan mı demeli (6 Ekim). ++Gibi Sez1 Ep.3 ve 4'ü seyrettim (5 Ekim).++ Ehrengard: The Art of Seduction (2023) baştan çıkarma hikayelerini severim, iddiası, soğuk mesafesi ve entrikacılığının komik bir tarafı olur, film bunu başarmış ama aynı zamanda erotik olamamış, seçimleri yanlış olmuş diyelim (4 Ekim).++ Gibi Sez1 Ep.1 ve 2'yi seyrettim (3 Ekim).++ Şahane Hayaller (2020) oyuncunun bir enerjisi var, senaryo o gücü kullanamamış, Ankara bebesi, Keçiören filan seyrettim tabii (2 Ekim).++ The Pledge (2001) işin içinde Dürrenmatt olunca insan varacağı yeri tahmin edebiliyor, filmin odağı dağılıyor, obsesyonu bize unutturuyor, en büyük zaafı bu (1 Ekim).++


Pazartesi, Ekim 30, 2023

Çizgilere Derkenar 31

Ellili yıların sonu, muhtemelen Taş Karikatür sayılarından birinin arka kapağı, Suat Yalaz, artık nedense çalışmasını Rodriguez diye imzalamış... Bunu niye yaptığını bilemiyoruz, belki bir dergi içi espri olabilir, belki bir tür protesto, belki bir yabancı karikatüriste ait espriyi kendince yeniden çizdiği için filan yapmış bunu... 

Lunaparklarda böyle panolar olurdu, fotoğraf çektirirdin, çizgiyle ilgili biri olduğum için, hele çocukken resmedilmiş her şeye uzun uzun bakardım. Eskiden duvar resimleri filan da yapılırdı, kebapçılarda kahvelerde rastlardık. Nerdeyse tamamı garip bir özgüvenle çizilmiş kötü resimler-şelaleler-dağlar manzaralar olurdu. Derinlik-perspektif yapılamazdı, eller ayaklar kötü çizilir, ilginç renkler seçilirdi filan... Tabelacılık mesleğinin bir parçasıydı duvar ressamlığı... Akademili olmayan her karikatürcü ya da çizgi romancının tabelacılık işlerine bulaşması tesadüf olmasa gerek...

Ömer Göksel'in en iyi işi olabilir, beğenerek okudum, akıllı ve okurunu konuşturan bir espri düzlemi kurmuş... Daha çok albümün ölçülerine takıldım diyelim, dört parmak büyüklüğünde bir kitap çünkü... Tabii ki olabilir ama şunu unutmamak ve baştan düşünmek gerekiyor, bu albümler rafta nasıl sunulacaklar... Ortalamanın dışına çıkan büyük ya da küçük kitaplar, ne kadar güzel ya da hoş olsalar da kaybolup gidiyor, standartlara uymadığı için "yer bulamıyorlar" ve bu durum doğrudan satışlarını etkiliyor... Sunulamayan şey satamıyor...

Pazar, Ekim 29, 2023