Salı, Şubat 04, 2020

Ali Rıza Bey'in Ressamlığı


TOKİ, İstanbul'un Ressamı üst başlığıyla Hoca Ali Rıza'nın çalışmalarını derleyen kallavi ölçülerde iki kitap yayımlamış. Elimde ikinci cildi var, bin sayfayı aşan, iyi basılmış, prestij kitap dediğimiz türden güzel bir çalışma olmuş.

İçinden çıkan bir zarf ve takdim yazısından anladığım kadarıyla, kitap, TOKİ tarafından bir bakana gönderilmiş, o da (oluyor öyle şeyler) çöpe aktarmış...te ordan bana nasip oldu diyelim. İster istemez takdim yazısını okudum, yukarıdaki görsel oradan...

Altını çizdiğim bölüme şaşırmıyorum ama üzülüyorum...

Suret ya, Ali Rıza ressam ya, kitap olarak para harcanmış ya, "Müslümanız" ya... açıklama gereği duymuşlar... Özürcü, defansif, apolejetik mi demeli...bu türden saçmalıklara katlanamıyorum... İlahi idrakin tezahürüymüş...

Ne desem, boş...



Pazartesi, Şubat 03, 2020

Seyrüsefer Defteri 114


Hastane günleri (29-31 Ocak).++ Ava  (2017) sevdiğim türden ergenlik krizleri, keşfedişler, büyüme hikayeleri (28 Ocak).++ Alice Through The Looking Glass (2016) Tim Burton çekmiş sanıyorsunuz (27 Ocak).++ Loving (2016) insan türünün alçaklığı hakkında küçücük bir hikaye (26 Ocak).++  Busanhaeng  (2016) iyi aksiyon olmuş (25 Ocak).++ Watchmen Sea 1 Ep.3 ve 4'ü seyrettim (24 Ocak).++ Funda ileTırnak İçinde Hizmetçiler oyununa gittik, bu kadar meslek özcülüğü yapmasalar daha iyi metin olacakmış, tempoları var (23 Ocak). ++ Under the Silver Lake (2018) güzel sahneleri olan filmlerden, gerisi göndermeler, dolambaçlar, falanlar ve filanlar (22 Ocak).++ Sex Education Sea2 Ep.1 ve 2'yi seyrettim (21 Ocak).++ Loving Pablo (2017) hikayesi artık "bilindik" sosları ve oyunculuğu izliyor insan (20 Ocak).++ Primal Sea1 Ep. 1, 2, 3, 4 ve 5'i seyrettim, biraz Conan, biraz Gon, üstüne bir de "vahşi yol arkadaşı" hiç fena değil (19 Ocak).++ Watchmen Sea1 Ep.1 ve 2'yi seyrettim (18 Ocak).++ How to talk to Girls At parties (2017) hikayesi zaten güdüktü, gerisi punk nostaljisi olmuş (17 Ocak).++ Johny English Strikes Again (2018) çocuksuluğu vardı ama çocuklara oynamamışlardı, denemişler, olmamış (16 Ocak).++ The Old Man & The Gun (2018) çok yaşlı kalmışlar, hikayeden çok o fasıl öne çıkmış, harakiri olmuş (15 Ocak).++Motherless Brooklyn (2019) edebiyat uyarlaması olduğu anlaşılıyor, çok karakterli, arada güç kaybediyor, daralmalıymış ama sevdim (14 Ocak).++ Ford V Ferrari (2019) gişe filmi, senaryo geriliminden çok karakter tutkusu var filmde, oyuncu sürüklemiş (13 Ocak).++Bohemian Rhapsody (2018) Queen'e olan zaafımdan dolayı korkarak seyrettim, belgesel gibi demişlerdi, o derece değilmiş iyi film çıkarmışlar (12 Ocak).++ The Mandalorian Sea1 Ep. 7 ve 8'i seyrettim (11 Ocak).++Ready or Not (2019) bir inandırıcılık sorunu var, komedi desen o da değil (11 Ocak).++ İstanbul yolculuğu (10 Ocak).++ The Mandalorian Sea 1 Ep. 5 ve 6'yı seyrettim (9 Ocak).++ Rambo Last Blood (2019) niye yaptıklarını çok anlamadım ama seyrettim, final muharebesi yanlış yerde geçmiş ondan eminim (8 Ocak).++ True Crimes (2016) oyuncunun ters köşesi, auranın soğukluğu ilginç ama polisiyesi "büyük"değil, mimiklerle büyütülüyor, finali beğendim o ayrı (7 Ocak).++ Men in Black International (2019) enerjisi de mizahı da var, seriyaller zaten başka bir hamur oldular, çok katmanlı pazarlanıyorlar, sinemalarda değil avm'de oynuyorlar (6 Ocak).++Taksim Hold'em (2017) beklediğimden iyi çıktı, bazen teatral oluyor ama iyi sahneleri var, izlettiriyor (5 Ocak).++The Mandalorian Sea 1. Ep. 3 ve 4'ü seyrettim (4 Ocak).++ I, Tonya (2017) belgeselci havası, senaryo muzipliği ilginç ama bir yerden sonra dezavantaja dönüşüyor (3 Ocak).++ The Vanishing (2018) "Dünyanın Ucundaki Fener" havasında olan her filmi beğenirim, atmosfer güzel, iyi gidiyor, bir yerde falso veriyor, ilk ölen kadın olsa (ki filmde kadın yok) hikaye başka olacak (2 Ocak).++ The Mandalorian Sea 1 Ep.1 ve 2'yi seyrettim (1 Ocak). 


Cuma, Ocak 31, 2020

Arif Payaslıoğlu


Lisansta, mutsuz bir üniversite öğrencisiydim, okulumu, genel olarak arkadaş çevremi sevmiyordum. Yazıp geçiyorum şimdi ama o yıllar, bana zor geliyordu, eh ergenlikte mutlu büyüme hikayesine az rastlanır... Homurdanmak, tıslamak, ikrah etmek işin doğasında vardır. Baş edemiyordum demek istiyorum.

Seksenli yılların sonuydu, dersin adını dahi hatırlamıyorum, yeni bir hoca geldi, ODTÜ İİBF'den emekliymiş, önemli bir akademisyenmiş filan... Diğer yandan o okulu bıraktığında öğrenciler eğlence gecesi dahi düzenlemişler, notu kıtmış, huysuzmuş, müşkülpesentmiş şu bu...Hepsini o gelmeden duyduk...

Arif Payaslıoğlu, tip olarak Salvador Dali'ye benzerdi, akıllı, nezaketli ama bitirim (ya da bıçkın)  tarafı olan alelacayip bir hocaydı...Bilkent'i ve "o zengin çocuklarını" sevmiyor, genel olarak sınıfı cahil buluyor, bize bunu hissettiriyordu.

Mutsuzluğuma ve huysuzluğuma denk düştüğü için sevdim Hocayı... Hiç ders kısmından bakmadım doğal olarak, konuşurken verdiği edebi örnekler şunlar bunlar... hoşuma gitti adam...

Bir gün, bir soru sordu, dedi ki bilene 500 lira vereceğim...

Halen ayıp mı desem, tuhaf mı adını koyamıyorum, yaptığı şey -o gün de bugün de- yanlış geliyor bana, hocalık yaptım, öğrenciyle böyle bir ilişki kurulmamalı bence... Tahkir edici çünkü... Ama Arif Hoca, sınıfı zenginlerle özdeşleştirdiği için olabilir, bize bunu çok yaptı...Dersle ilgili olmayan, okur yazarlık gerektiren bir edebiyat sorusu sorardı ve bunu yaparken de (inatlaşır gibi) cebinden bir para çıkartıp sallardı...

Sınıfın kötü öğrencilerinden biri olmakla birlikte sorularını her defasında bildim. Tabii ki "parayı ancak hatıra olarak alabileceğimi, hatta imzalarsa sevineceğimi" söyledim. 19 yaşında filanım, az buz racon değil yani... Hoca'nın hoşuna gitti, paraya imza atmanın suç olduğunu filan söylese de, attı bir paraf...

Görseldeki para, işte o para... Kafka ile ilgili bir şey sormuştu...

Sonradan bir tür arkadaş olduk, bana (Turgut Beşiktaşlı mahlasıyla) yazdığı iki kitabını imzalamıştı. Biri bozkır hakkındaydı, hoşuma gitmişti yazdıkları, üstelik aynen benim gibi hasta Beşiktaşlıydı... Kitaplar ofiste bir yerlerde olmalılar, imzalarken bana "genç yazara" gibi bir ithafta bulunmuştu... Aklımda kaldığına göre hafif tertip gururlanmışım.

Yıllar sonra denk geldim, ODTÜ onun hakkında bir belgesel yaptırmıştı, başka bir dille, hak ettiği ölçüde itibarla anlatılıyordu, bilmediğim biri hakkındaymış gibi izlemiştim... Disiplini, yöneticiliği, ısrar ve inadı, demokratlığı şu bu...

Bir sürü insanla karşılaşıyor ve hepsiyle ayrı ayrı hikayeler yaşıyoruz, onları  o hikayelerin kahramanları gibi sabitliyoruz...Halbuki sadece o değiller, onlarca başka hikayenin de kahramanı olarak başka başka şeyler yaşıyorlar... Hatta bazen yancısı, bazen figüranı oluyorlar.

Benim için Arif Hoca, epeyce tuhaf, edebiyat konuşabildiğim, öfkeli, hatta kırık bir sohbet arkadaşım olarak kalacak...

Kendisinden kazandığım ilk parayı sakladım ama diğerlerini harcadım tabii... Fena paralar değildi çünkü...Öğrenciydik, kitaplar pahalıydı...

Çarşamba, Ocak 29, 2020

Namık Kemal ve Arkaşı


Askerlik malzemesine devam...

Askerlik dediğimiz şey insanın ömründen giden bir zaman olunca kendimce çareler aramış... tuhaf geleceğini biliyorum, duyduğum küfür ve fıkraları toplamaya/yazmaya başlamıştım.

Çocuklarla laflıyorum, dinliyorum, maksat hasbihal etmek... Erlerden dört beş yaş büyüğüm... Okumuş adam olunca, çocuklardan biri, kendi deyişiyle "Çingen bir arkaş" oturmuş daktiloda çok güldüğü bir fıkrayı yazmış... Getirdi verdi bana.

"Çok komik bi fıkra getirdim abi sana"

Fıkra filan mühim değil tabii... Gösterdiği özen, kendine özgü yazma biçimi, edepli olma hali...

Hatıra oldu bana...

Pazartesi, Ocak 27, 2020

Anonslu Kaset


1994'te ben askerken, er ve erat arasında bir kaset doldurma modası vardı. Bugün, ortada kaset filan kalmayınca ne demek istediğim çok anlaşılmayabilir, kaset doldurmanın anlamı şu: bir plakçıya (plak ve kaset satan dükkana) gidiyor, istediğiniz şarkılardan oluşan bir liste veriyordunuz. Teyp işi lüks olduğundan, çift kasetli teypler yaygınlaşmadığından bu işler herkes tarafından yapılamıyordu... Plakçı da bir iki gün sonra siparişiniz olan kasedi ücreti karşılığında size teslim ediyordu.

Askerde olan ise benzeri olmakla birlikte bir "tık" farklıydı.. Kasedin başına siparişi veren için özel bir şeyler ekleniyor, adına da "anonslu kaset" deniyordu.

Görsel, o yıllardan kalma bir reklam... Bu kağıttaki boşluklara ad-soyad, tertip numarası, memleket, askerlik yapılan yerler yazılarak ekleniyor... Plakçı da bu bölümleri "okutarak" kasedin başına yerleştiriyordu. Kaset, "uzaktaki sevgiliye" hazırlandığından anonslu bölümde bir kadın konuşuyordu ki askeri mest eden kısım buydu.

Bayan soruyor:
-Neden? Kendisi bu numaradan görüşebileceğimi söyledi.
-Görüşemezsiniz, çünkü o şimdi asker hanımefendi.

ya da şöyle bir şiir:
Beni düşünüp  sen sakın ağlama/Üzme tatlı canını yüreğini dağlama/Nöbet tutuyorum şu an vatana/Ölürsem sevgilim ikimiz için...

Sonra Kibariye "O şimdi Asker"i söylüyor.

Ne çok asker şarkısı varmış, yok askerin mektubu, yok askerin akşamı filan...İnsan şaşırıyordu, askere gitmesem böyle bir pazar olduğunun farkına bile varmazdım. Mersinli İsmail diye biri vardı örneğin, bölükte konuşulduğunu hatırlıyorum. Onun şarkısı olsun mu olmasın mı filan...

Geçmişi Sezen Cumhur sesiyle yazıyorum, onu da belirteyim.

Cumartesi, Ocak 25, 2020

Son Okuduklarım 38


Stephen Crane'nin Canavar novellasının, çağının ilerisinde bir mesafesi, yalın ve çarpıcı bir hikayesi var. Zengin adamın  "zenci"çalışanı çıkan yangında canı pahasına evin küçük oğlunu kurtarıyor... kurtarmasına da... insan içine çıkamayacak yaralarla yaşamak zorunda kalıyor. Herkesin takdir ettiği, birbirine anlattığı kahramanlık "yaralar yüzünden" birdenbire başka bir "şeye" dönüşüyor.  Öyle ki, bu yanmış adamı görenler köşe bucak kaçar oluyor. Crane, tam bu noktada ilginç bir şey yapıyor ve kasabanın (toplumun) canavara olan bakışını-baskısını yavaş ve yoğunlaştırarak bize hissettiriyor, ailenin canavarla toplum arasında kalmasını güzel anlatıyor. Bir erkeğin "biz değil, kadınlar konuşuyor" diye lafa girdiği bölüme bayıldım. İlham verici.

Define Adasına Dönüş'ü çocuk yaşta bilseydim, mutlaka okurdum, kaçırmışım. John Silver ile Hawkins'i biraraya getiren bir devam romanı. Bir tür taklid aslına bakarsanız, hatta daha çok nostaljik demeli...Sahneler bir bir tekrarlanıyor çünkü... Tabii bu arada şunu hiç tartışmayalım, serüven edebiyatının en ünlü ve en sevimli kötü adamı Long (live!) John Silver'dır. Joker filan onun paltosundan çıkmıştır.

Genç Bir Don Juan'ın Maceraları, erotik bir novella... Reşit İmrahor çevirmiş ve ilk kez yayımlanıyor denmiş ama... bana daha önce okudum gibi geldi...Ofiste bir iki bakındım ama bulamadım, yine de aynı fikirdeyim. Anlatılansa sadece erotik değil, aile, ensest şu bu kanırtılmış...epeyce de sert bir hikaye. Herkes mutlu mesut o ayrı...Erotik hikayelerin şaşmaz bir iyimserliği vardır, o familyadan... Bu arada, romanın ismi yanıltmasın bir Don Juan tartışması ya da eleştirisi de içermiyor.

Çapkın Enişte, Sadık Şendil'in hikayelerinden derlenmiş... Simavilerin mizah dergilerinden birinde, muhtemelen LakLak'ta yazdıkları olmalı. Doğrusu, oyunlarını senaryolarını biliyordum ama hikayelerin sevimliliği, iyimserliği beni şaşırttı. Eskiden gazetelerde pazar günleri çıkan "rehavet havasında" metinler, köşe yazıları olurdu... Onların güzel örneklerindenmiş... Keşfetmiş oldum.


Hoca Nasrettin Efendi'nin Latifeleri, İngilizceden çevrilmiş, üstelik 19.Yüzyılda yayımlanmış bir kitaptan tercüme edilmiş...George Borrow, bazen oryantal bir eda ve açıklama ihtiyacıyla bazen de yanlış anlayarak Hoca'nın fıkraları derlemiş. Çeviri, bu yanlışları ayıklayan bir uğraşla yapılmış, bu sebeple metnin orijinali de verilmiş... Fıkraları bildiğimiz için bir yerden sonra nasıl tercüme edilmiş diye okumaya başlıyorsunuz...Editöryal çaba ve tercümanın (Çağatay Güler) uğraşı benim hoşuma gitti. 2007'de çıkmış, kaçırmışım.

Hannover Kasabı Haarman, gerçek bir olaydan yola çıkarak hazırlanmış bir çizgi roman. Geçen yüzyılın ünlü bir seri katilini anlatmışlar. Güzel çizilmiş, belgesel olarak hakkını vermiş bir senaryosu var. Hikaye zaten ilginçtir ama  yan karakterlerin otorite karşısındaki kıvırmaları, göz göre göre süren cinayetlerin yeknesaklığı iyi işlenmiş.

A.De Musset'in Don Juan yorumu için aldım Don Juan'in Bir Sabahı kitabını... Kitapta iki oyun var, ilkini pas geçtim, bu aralar sürekli Don Juan okuyorum. Musset'in Don Juan'ı kısacık bir oyun... Eğlenceli bir yorum öncelikle, bir konuşma partneri olarak yine bir uşağı var yanında Don Juan'ın. Yine gamsız, yine iştahlı ve coşkulu...Ve arsız...

Disney Kitabı, bol resimli albüm kitaplardan... Arşivlik denir ya...Bir kurumun tarihini, küçük teferruatlarını, birikimini, mutfağını gösteren  kitaplardan. Kitabı almasam olmazdı ama başka bir kitap olsa çoktan geri vermiştim. Çünkü takır tukur, bazen ne dediğini anlaşılmayan bir çevirisi var. Akıllara ziyan... Yazık etmişler.