Cumartesi, Ocak 04, 2020

Seyrüsefer Defteri En İyiler 2019


Blogu takip edenlerin bildiği gibi yıl boyunca seyrettiğim filmlerden bir "en iyiler" listesi çıkarıyorum. Ve yine bilenler biliyor, bu listeyle birlikte meramımı yineliyorum. Kendimi bir eleştirmen ya da seçici olarak görmüyorum. Kendi ilgilerinin peşinde yaşayan, kaçan ve sığınan, gezinen biriyim. Sinema literatürünü okumuyor ve izlemiyorum. Hayatımız, birbirini küçümseyen insanlar ve tavırlar arasında geçtiği için böyle bir his taşıdığım düşünülsün istemem.

Geçen yıllarda yazdıklarımdan alıntılarsam:
(...) Yoğun bir hayatım var, hep bir şey okuyorum, işim ve sürdürdüğüm hayatın dışında kalan zevkim için kendimi çok belirlemek (ve etkilenmek) istemiyorum. Gezinmek istiyorum demek daha doğru. Sonuçta filmler ve diziler hakkında pek bir bilgim olmuyor, sinema yayınlarını takip etmiyorum, sinefilleri okumuyorum. Eğer onlar benim hayatıma dahil olmazlarsa sinefil tanımaya çalışmıyorum. Ne kadar az bilgiye sahip olursam o kadar çok hoşuma gidiyor. Tabii şu da var, öyle bir hayat yaşıyoruz ki, bir filmden bir diziden haberdar olmamak çok zor  olabiliyor. Bazen bir yönetmeni, senaristi ya da bir başka çalışanın yeni işini bekliyor ve merak edebiliyorsunuz. Bütün bunlara rağmen dışarıda kalmaya çalışıyorum demek istiyorum."

Bu yılki liste geçen yıllara kıyasla çok yeni gözüküyor ama güncel ve vizyona giren filmlerle ilgili bir seçme olarak düşünülmemeli... 

A Fost saun-a fost? (2006)
Aferim (2015)
Baby doll (1956)
Beanpole (2019)
Der Goldene Handschuh (2019)
Dolor y Gloria  (2019)          
Droningen (2019)
Elena (2011)
Gisaengchung (2019)
Glass (2019)
Il Posto (1961)
Joker (2019)
Lucky (2017)
Manchester by the Sea (2016) 
Mankibi Kazoku (2018)
Once Upon a Time in Hollywood (2019)
Roma (2018) 
Se Rokh (2018)
Skandal-Bombshell (2019)
The Favourite (2019)
The Hustler (1961)
The Sisters Brothers  (2018) 

Cuma, Ocak 03, 2020

Edip Cansever


İlk adı Ömer. Pembe Hanım’ın oğlu. İstanbul Erkek Liseli. Kapalıçarşı esnafı, antikacı. İlk şiirler İkindi Üstü çıkar, Orhan Veli'nin eleştirdiği şiirler. Liseli hevesinin sanata tosladığı dizeler. İkinci Yeni'de, Turgut ile Cemal'in masa arkadaşlığı başlar. Masa da masaymış ha! 27 Mayıs ertesinde uyumsuzluğa yazılır, Papirüs'te sıkıntının resimleri. Çağrılmayan Yakup'un siyasi kızıllığı. 12 Mart hikâyeleri. Öfkeli, sert ve acımasız bir Ruhi Bey. Bir gül yuvarlanır avucumuzda, otele hapseder hepimizi. Edip Cansever, auranın şairi. Ben Edip Bey Nasılım?

İlüstrasyon: Deniz Karagül

Çarşamba, Ocak 01, 2020

Seyrüsefer Defteri 113


Der Goldene Handschuh (2019) Honka çok karikatür duruyor bazen, final gerilimi de karışmış filan iyi anlatılmış bir hikaye çıkmış (30 Aralık). ++ The Sisters Brothers  (2018) bu saatten sonra western ancak böyle yapılır, beğendim, iyi film, iyi işlenmiş karakterler (29 Aralık). ++ Gemini Man  (2019) Bourne taklidi diyorsun, klonlar filan, Clive Owen daha kaç tane "aynı" rolü oynayacak (28 Aralık).++Early Man (2018) geçmişteki Aardman işleriyle kıyaslarsam, parlak bir iş değil, her gün maç var, futbolu ve maçı anlatan hiç bir film "iyi" olamaz (27 Aralık).++ Mankibi Kazoku (2018) bu ölçüde iyimserlik beklemiyordum, iyi film çıkmış, güzel dengelenmiş (26 Aralık). ++ Tereddüt (2106) nihayet seyrettim, iyi oyunculuklar var ama nasıl desem senaryodan mı yanlış oyuncu seçiminden mi bir şeyler çok yapay duruyor (25 Aralık).++The Girl in the Spiders Web (2018) dördüncü romanın filmi, kız sanki uygun olmamış, hikaye de geride kalmış, gerilimsiz bir "Görevimiz Tehlike" çıkmış (24 Aralık).++ Dansöz oyuna gittim (23 Aralık). ++ Funda ile Skandal-Bombshell filmine gittik, temposu iyi, hakkını vermiş (22 Aralık).++ Aquaman (2018) Marvel gösterisi, cool ve narsist şövalyenin tahta çıkışı (21 Aralık).++ Küçük Şeyler (2019) sakinliği, ilgisiz gibi duran tarafa dönmesi güzel, güç gösterebileceği yerler varmış, tercih etmemiş diyelim (20 Aralık).++ Funda ile Hedda Gabler oyununa gittik (19 Aralık).++ Witcher Sea 1 Ep. 1 ve 2'yi seyrettim (18 Aralık).++ Hustlers (2019) underground temelli gibi dursa da hikaye ziyadesiyle mainstream (17 Aralık).++ London Fields (2018) Martin Amis uyarlaması diyerek başladım, gitgide zaafa dönüşen marazi bir ironisi var, klip gibi bazen, film bir türlü gerçeklik vehmini kuramıyor (16 Aralık).++Especial de Natal: Se Beber, Nao Ceie (2018) bir buluşu var ama aynı kıvamda ilerlemiyor, cesareti takdir edilesi o ayrı (15 Aralık).++ The Great Train Robbery Sea.1 ep. 1 ve 2'yi seyrettim, iki bölümü suçlular ve kanun adamlarına ayırmaları, soygunu ve yakalanmalarını anlatmaları ilginç olmuş (14 Aralık).++ The Hill (1965) Lumet'in yakın çekimleri, teatral gösteriler, sert diyaloglar, askerlik ve disiplin karşıtı olan en güzel filmlerden biri (13 Aralık).++ Sherlock Jr (1924) Buster Keaton sürati ve komik donukluğu (12 aralık). ++El Verdugo (1963) İspanyol komedisi, cellat olan kayınperderinin işini devralmak zorunda kalan cenazeci damadın hikayesi, altmışlı yıllar iyimserliği (11 Aralık).++ The Favourite (2019) izlettiren bir mizahı, doğru yerden kurulmuş bir eleştirisi var, başarılı bir rekabet hikayesi (10 Aralık).++ Il Posto (1961) "romanesk" bir büyüme hikayesi, iş bulan gencin saflığı, memurlar ve rutinden manzaralar, beğendim (9 Aralık).++ Lucky (2017) sevimli ve iyimser bir yaşlı adam filmi (8 Aralık).++ Beanpole (2019) güçlü ve huzursuz edici sahneleri var, akılda kalıyor, yılın en iyi iyilerinden (7 Aralık).++ Take This Waltz (2011) güzel bir ilişki hikayesi, hoş diyalogları sakinliği... güzel ve genç (6 Aralık).++ Der Hauptman (2107) hikaye ilginç, gerçekmiş, seyrettiriyor (5 Aralık).++ Aferim (2015) sevdiğim türden bir atmosfer, taşra kırsalı, pitoresk, western havası, 19.yüzyıl ve Romanya, güzel film (4 Aralık).++The Hustler (1961) sıradışı bir film, müthiş diyaloglar, sadece hatırlamadım yeniden keşfettim (3 Aralık).++ Little Birds (2011) ergen genç kadın hikayesi, taşralı, hafiften kenarlarda geçiyor, savrulma temposu iyi (2 Aralık).++A Fost saun-a fost?(2006) güzel, sakil, ağdalı bir kara mizah örneği (1 Aralık).




Pazartesi, Aralık 30, 2019

İyi Seneler


2018'de bir karar verip hayatımı sadece senaryo yazarak sürdürmeye başladım. Emekli oldum, yayın dünyasından epeyce uzaklaştım ve galiba kendime yeni bir hayat kurdum. Zaman çabuk geçiyor, acı tatlı derler ya, meşekkatli bir dönem geride kalmış... 

Her yıl sonunda neler yapıp ettiğime bakıp, kendime dair yeni planlamalar yaparım... Senaryo yazarak geçmiş yılım... Her bölümün yazımı bittiğinde duyduğum mutluluğu tarif edemem. O kadar yazı, kitap, doktora tezi filan yazdım hepsi hikayeymiş... 

Yukarıdaki alıntı Nazım Hikmet'in bir mektubundan... Bağlamı farklı ama kendime yakın hissettim.

Blutv için 2020 sonuna kadar üç dizi senaryosu teslim edeceğim, biri bitmek üzere... Arada başka işler de olacak gibi, umarım diyorum, 2020 iyi ve sağlıklı geçer... 

Geleneksel yıl sonu temennimi paylaşarak blogu bu sene için kapatıyorum.


Yeni şeyler öğrendiğimiz, neşeli, sağlıklı, tasası az bir yıl olsun. Daha önemlisi iyi insanlar olsun etrafımızda, yokluklarını da göstermesin bize... 
Beraber yürüyelim onlarla...
Hepinize iyi seneler

Cuma, Aralık 27, 2019

Son Okuduklarım 37


Parisli Bir Burjuvanın Pazar Gezintileri, Maupassant'ın çömezlik döneminde yazdığı "hafif" pazar hikayeleriymiş. Hani daha pek de bilinmezken, denediği ve dikkat çekmek istediği türden işlerden olmalı. Beğenilirse talep göreceğini bilerek yazmış... Eğlenceli hikayeler diyelim... Müşkülpesent, ürkek, müzmin bekar ve yalnız bir memuru Paris çevresinde-kırsalında dolaştırıyor. Dönem mizahının tipik karakteristiğiyle farklı sınıflardan birileriyle karşılaşıyor ve o kontrasttan espri çıkarıyor. Mizahtan çok dil etkileyici... Kıvraklığı, zekası ve oyunbazlığı okutuyor. Plastik Sanatlarımız 1967, anladığım kadarıyla Ömer Uluç için çıkarılmış özel bir kitap... 1967 yılında Varlık dergisinde aralarında  Uluç'un da olduğu çeşitli sanat insanlarının bir "açık oturumu" derlemişler. Kitap iki dilli, diğer yarısı o toplantının İngilizce tercümesi... Konuşulanlarsa altmışlı yılların siyaset algısıyla malul. Tanzimattan bu yana Batılılaşamadık, devlet ne yapmalı, halk bizi anlıyor mu veya anlamalı mı... bir de soyut sanat... O yıllarda hangi dergiyi açsanız, hemen hepsinde konuşulan ortak sorular bunlar... Eğitim sistemimize dahil edilmiş imtihan soruları hatta... Cevabı da yok aslına bakarsanız. Milliyetçi, hafif anti entelektüelist, epeyce de bağıran bir yönü var bu soruların... Katılımcıların kendi aralarında "nezaketle" tartışmalarıysa ilginç... Vesika olarak ayrıca önemli. 80.Yılında Cumhuriyeti Afişleyen Adam İhap Hulusi Görey, bir sergi kitabı-kataloğu gibi... Ender Merter hazırlamış. Grafik sanatımızın, reklamcılık tarihimizin, ilüstrasyon geleneğimizin miladı sayılması gereken İhap Hulusi'nin çalışmalarından örneklerle derlenmiş... Sahafiye olarak aldım-buldum. Metin zayıf, ayrıntılı bir analiz ve tarihsel perspektif içermiyor. Ancak bir başlangıç noktası sayılabilir. İhap Hulusi'nin dünyası, seçkinciliği, reklam algısı, "resmi" istifleme biçimi daha ayrıntılı incelenmeye muhtaç. Modernliği ve sonradan eskimesi de grafik sanatlarımız açısından önemli. Soytarı Aşık, anlaşıldığı kadarıyla 14 Şubat için hazırlanmış bir Gaiman hikayesi. Adamın bu esnaf tarafını hiç sevmiyorum ama anlattığı hikaye güzel. Çizimlerse, nasıl desem, bu kadar "fotoğraf" olan işlerden artık hazzetmiyorum, estetik olarak anlamsız buluyorum. Daha çok çizgi, daha çok çini ve ardışık bir akışkanlık bekliyorum.


Fare ile Dağ, Gramsci'nin karısına yazdığı bir mektupta bahsettiği masaldan ilham alarak resimlendirilmiş. Masal, "iyilik isteyen iyilik yapmalıdır" gibi bir fikre dayanıyor. Herkesin birer birer yaptığı iyilikle sonunda dünyanın değiştiğine şahit oluyoruz. Gramsci söz konusu olunca insan ayrıca dikkat kesiliyor. Cahil, Ferit Edgü'nün cahillikle ilgili söz ve deyişlerinden-aforizmalarından oluşuyor. Her zaman parlak değil ama kibir ve zekayı dengeleyen, haliyle tartıştıran tarafları da var. Zihin açıyor. Bibliyomani, Flaubert'in henüz 14 yaşındayken yazdığı bir hikaye. Borges'in seveceği türden bir sahafı, bir kitap tutkununun "elde etme" arzusunu anlatıyor. İyi başlayan, iyi yavaşlayamayan, finaliyle şaşırtmak isteyen bir hikaye. Gazete okuru mu düşünülmüş filan derken Ayberk'in sonsözünden anlıyoruz ki gerçek bir olaya dayanıyormuş meğer. Final, en baştan belliymiş, Flaubert öncesini yazmış. Hikayeyi okurken Flaubert'in en sevdiğim Fransız olduğunu düşündüm, evet, öyle, kesin kararım. Mary Shelley'in Ölümlü Ölümsüz hikayesi de bir Borges seçkisine girebilir... Bir ölümsüzün aşk hikayesini anlatıyor, türe ilham veren öncü anlatılardan. Siz ölümsüzsünüz aşık olduğunuz kadın yaşlanıyor. Ne dram! Diğer yandan arada Shelley bunu hep yapar, hikayede bir savrulma var, boşa harcanmış bir enerji, vardığı yer itibarıyla gereksiz duran bir bölüm filan... Albümü, öyküden çok Maria Brzozwska resimlediği için aldım. Tasarımları güzel.

Salı, Aralık 24, 2019

Dansöz


Dün akşam Dansöz oyununu seyrettim, Şamil Yılmaz yazmış, Sezen Keser de oynuyor. Zor bir meseleyi anlatıyor, bakma ve göstermeyle ilgili konuşturan-tartıştıran bir metin olmuş. Tek kişilik oyunlar ister istemez oyuncu performansıyla yürür, iyi oynuyor Sezen Keser, iyi çalışmış, oynarken gençleşiyor, tükenmişlikle yaşlanıyor. Oyuna yüksek girmeyi tercih etmişler, tahkiyede yüksek kalmak kolay değildir, oyuncuyu ve seyirciyi zorlayan bir zaafa dönüşebilir çünkü.. Oyun sürerken yükselmek istememişler...O fasıldan eleştirenler çıkabilir. Bu yıl seyrettiğim bir iki iyi oyundan biri.