Pazar, Mart 25, 2018

Küstah Dergisi Çizgi Romanları


Küstah, ilk sayısı 17 Kasım 2005'te çıkan haftalık bir mizah dergisiydi. Şükrü Yavuz'un yayın yönetmenliğinde nasıl demeli, bilenler için bir benzetme olacak ama, Limon, D'eli, Nankör havasında bir tarzı vardı. Yavuz'un dergideki etkisi "tek adam" ölçüsünde yüksekti. Başlangıçta kadroda yer alan pek çok isim ilk on sayıdan sonra birer birer ayrıldılar. Bu ayrılıklarda satışların düşmesi kadar kişisel anlaşmazlıkların önemli bir yer tuttuğu tahmin edilebilir.

Derginin toplamda kaç sayı çıktığını tam olarak bilmiyorum, benim elimde 34 sayı var. Son altı yedi sayıda düşen nitelik nedeniyle takip edememişim. Yanlış bir yönlendirme olmasın ama birkaç sayı daha devam etti diye tahminde bulunabilirim.  Bilen çıkarsa yazar, ilave ederiz.

Çizgi romanlarla ilgili şu söylenebilir, listeden de anlaşılacağı gibi yirmili sayılardan itibaren yokluk ölçüsünde kayboluyorlar. Bunun da anlamı şu, çizgi romanların yokluğu, pek şaşmıyor, bir derginin kapanacağının işareti oluyor.

Küstah'ta iki önemli Gırgır çizgi romancısı var, İlban Ertem, çalışmasını neredeyse yarım bırakarak dergiden ayrılıyor. Gürcan Gürsel ise Ahmet Koçak mahlasını kullanan Şükrü Yavuz'la çalışıyor, Hakkım Sana Haram Olsun isimli "şimdiki zamanlarda" yayımlanması sanıyorum mümkün olmayan politik bir fantezi çiziyor.

Bir diğer önemli isim olan Soner Tuna, mizah dergilerinde aralıklarla epey iş üretse de tarzı nedeniyle buraların üreticisi değil bence. Yılmaz Okumuş ve Ahmet Koçak hikayelerini resimliyor. Kısa, tek sayfalık buruk hikayeler çoğu.

Bantları bilerek dahil etmedim, pek yok da ayrıca. Hakan Bilgehan'ın Krank'ı aralıklarla yayımlanıyor örneğin. Bitirirken Woodoo Monkey imzalı işlerin ilginç olduğunu da teslim edeyim.

Oğuz Atay’ın Son Günü, Soner Tuna, Sayı:1-2.
Aşağı Mahalle, İlban Ertem, Sayı: 1-9.
İlişkiler, Mehmet Ersoy, sayı:1-10.
İblis Han, Yaz.Ahmet Koçak, Çiz. Hilmi Şimşek, Sayı:1-22 (Bitmeden kesiliyor)
Cemiyet Hayatının Patlangaç Şugarları, Woodoo Monkey, Sayı:1.
Bilinçaltı Ormanları, Yaz. Ahmet Koçak, çiz. Gürcan Gürsel, Sayı:2.
Eski Zaman Hikayeleri: Kader, Yaz. Ahmet Koçak, çiz. Soner Tuna, Sayı:3.
Bir Gece Herkes Uyurken, Koçak, çiz. Gürcan Gürsel, Sayı:3.
Beş Asi Bir Kurşun, Soner Tuna, Sayı:4.
Ne Terane, bu Kerhane, Deniz Beşer, Sayı:4
Küstah Geceler, Derya Sayın: Sayı: 3
Sarı Karı, yaz. Ahmet Koçak, çiz. Soner Tuna, sayı: 5.
Hakkım sana Haram Olsun, yaz. Ahmet Koçak, çiz. Soner Tuna, sayı: 5-29.


Hamsiwood, Yaz. Yılmaz Okumuş, çiz. Soner Tuna, sayı: 6.
Selami Pekmez, Sadi Tekin, sayı: 6-7.
Fantom, yaz. Yılmaz Okumuş, çiz. Soner Tuna, sayı:7.
Politik Köfte, yaz. Yılmaz Okumuş, çiz. Soner Tuna, sayı: 8.
Denizin Üstünde Yürümek, yaz. Yılmaz Okumuş, çiz. Soner Tuna, sayı:9.
Belirgin Gizlerin Bağlantı Yerleri, Woodoo Monkey, Sayı: 9.
Soyutistan, Deniz Beşer, Sayı:10.
İhtimallerin Çekim Gücü, Woodoo M., Sayı:10.
İthal Dayak, yaz. Yılmaz Okumuş, çiz. Soner Tuna, sayı:10.
Sarhoş Develerin Yaratıcı Gücü İçin Çekim Merkezi, Woodoo M., Sayı:11
Yarısı Senin Yarısı Benim, yaz. Ahmet Koçak, çiz. Soner Tuna, Sayı:12.
Bekler Hep Kendimiz Kendisini, Woodoo M., Sayı:12.
Kıbrıs’ta Kader Gecesi, yaz. Ahmet Koçak, çiz. Soner Tuna, sayı:12.
Dağınık Manyetik, Woodoo M., Sayı:13.
Çocuk Haçlı Seferi, yaz. Ahmet Koçak, çiz. Soner Tuna, sayı:13.
Sarhoş Develerin Güreşi, Woodoo M., sayı:14.
Misyoner John, misyoner Herbert, yaz. Ahmet Koçak, çiz. Soner Tuna, sayı:14.
Not Kağıtlı Adam, yaz. Ahmet Koçak, çiz. Soner Tuna, sayı:15.
Çıldırmış Keyif Kuşunun Yumurtaları, Woodoo M., sayı: 15.
İslam Ülkesi Hollanda, yaz. Yılmaz Okumuş, çiz. Soner Tuna, sayı: 16.
En Geniş Yılan Yolları, Woodoo M., Sayı:16.
Diktatörün Elleri, yaz. Ahmet Koçak, çiz. Soner tuna, sayı:17.
Tercihler Demir Atarken, Woodoo M., Sayı:17.
Onlar ki Korunanlardır, yaz. Ahmet Koçak, çiz. Soner Tuna, sayı:18.
Asit Bulut, Woodoo M., Sayı:18.
Önce Maliye Sonra Naciye, yaz. Ahmet Koçak, çiz. Soner Tuna, sayı:19.
Tam Tutulma, yaz.Yılmaz Okumuş, çiz. Soner Tuna, sayı: 20.
Sinjap Parkı, Woodoo M., Sayı: 20.
Ve Gemi Memlekete Gider, yaz. Yılmaz Okumuş, çiz. Soner Tuna, sayı: 21.
Onun Peşindesin O da Senin, Woodoo M., Sayı:21.




Çarşamba, Mart 21, 2018

1984


Türk Kütüphaneciler Derneği, geçen yıl üniversite ve halk kütüphanelerinden aldıkları istatistiklerle en çok okunan/ödünç alınan kitapları belirlemiş... Yayınevini haberdar ettikleri için Oğuz Atay'ın Tutunamayanlar romanının birinci sırada yer aldığını biliyordum. Dün gazetelerde haber olmuş, ikinci sırada Sabahattin Ali'nin Kürk Mantolu Madonna romanı varmış, doğrusu o da sürpriz olmamış. 

Beni şaşırtan üçüncü kitabın 1984 olması... Tamam kabul, her zaman konuşulan, ismen zikredilen bir romandır. Bizde Maarif bile bastı 1960 yılında... Galiba, daha öncesi de var, ben görmedim ama ellili yıllarda da basılıyor. 1984 yılında tüm dünyada olduğu gibi bizde de çok konuşulmuş, birkaç versiyonu çıkmıştı filan. Yani bir long seller örneğidir şu bu ama... 

Ne de olsa muhalif bir metindir. İktidarı anlatır. 

Pazartesi, Mart 19, 2018

Pusuda Beklemek


Sosyal medyada insanların sadece tanıdıklarını değil açık biçimde sevmedikleri veya nefret ettikleri insanları takip etmesi, hiçbirimize tuhaf gelmiyor...Hiç şaşırmıyoruz, hatta normal buluyoruz bunu. Nefret edilen şahsın hata yapması, tökezlemesi, kavga etmesi bekleniyor, başka türlü değer kazanmıyor bu "takip".

Sinizmin çeşitli tanımları var ama galiba en çok böylesi bir ruh halini anlatıyor.

İnsan sevmediğiyle neden uğraşır? Neden vaktini harcar onunla...Sevmiyorsun işte, çek sağa, geçip gitsin... Yok illa ki peşinden gidecek...Kovalayacak! Üstelik takip ettiğini de hissettirmeyecek, sabırla pusuda bekleyecek...Hatasını teşhir edecek, ayıbını gösterecek...

Yazdıklarımın bir öğretmen edası taşımasını istemem, niyetim o değil. Temiz olanlar, kirli olanlar filan gibi bir ayrım da yapmıyorum. Ben yapmıyorum, o yüzden daha temizim gibi bir şey de söylemiyorum.

İnsan doğası diye bir şeyden söz ediyorsak, bu da çağın bir enerjisi, harareti...

Üniversitede kalsaydım, mutlaka bu konuyla ilgili bir çalışma yapmaya çalışırdım. İnsanlarla konuşarak, duydukları husumeti, takip arzusunu ve hazzı anlattırmak, tarif ettirmek gerekiyor. Doğrudan bir tepki göstermiyorlar çünkü açık bir biçimde saklanarak bekliyorlar. Bu haleti ruhiyeyi nasıl açıklayacaklarını merak ediyorum. Takip ettikleri insanın rezilin teki olduğuna inanıyorlar. Ama yaptıkları şey de "iyilikle" ilintili değil...

Pusu kurmak denebilir mi buna? Kirlenmenin yaygınlaşması, sıradanlaşması... Veya öfkenin ve intikamın medenileşmesi...normalleşmesi, aspirinleşmesi...

Cumartesi, Mart 17, 2018

Ümitvar Şehrinin Sakinleri



Asaf Hanuka yakın dönemin başarılı ilüstratörlerinden biri. Çalışmalarına global dünyanın önemli dergilerinde sıkça rastlayabiliyorsunuz. Tomer isimli aynı işi yapan bir ikiz kardeşi var. Bilirsiniz, ikizlerin ismi karıştırılır, hangi hangisiydi esprisi yapılır.  Asaf ve Tomer'in çizgileri de birbirine benziyor. Ne çizdiklerini merak ettiğim için en azından ben bu karışıklıktan şikâyetçi değilim. Yumuşak renkler seçiyor, foto realistik bir detaycılıkla üretiyorlar.

Asaf Hanuka, vatandaşı Etgar Keret'in 'Kneller'in Mutlu Kampı' isimli hikâyesinden bir çizgi roman uyarlaması yaptı. Keret'in sevilen bir hikâyesidir, hatırlayanlar olacaktır, Goran Dukiç imzasıyla 2006 yılında filme de uyarlanmıştı. Hanuka'nın yaptığı uyarlama Türkçede 'Bilek Kesenler' adıyla yayınlandı. Nasıl bir uyarlama olmuş, hikâyenin hakkı verilmiş mi diye sorarsanız bence başarılı olmuş, epeyce sadakat gösterilmiş diyebilirim. Hanuka, gri tonlu bir görsellik  kurmuş. Hikâye, intihar edenlerin ölümden sonra yaşadığı bir ara-yer ve an'ın süregeldiği bir zamanda geçtiği için bu grilik hikâyenin aurasına yakışmış.

Keret'in hikâyesi de bu arada kalmışlığı hissettiren bir dille ilerler çünkü. Anlatılan hikâye şimdiki zamanda geçmiyor gibi soyutlaşabiliyor ya da başka bir zamana (genellikle gelecekte bir tarihe) ve yere gidecek gibiyken bugüne toslayabiliyor. Keret, Bilek Kesenler'i bir arkadaşının intiharından sonra yazmış. İntihar her dini öğretide ve modern eğitimde yasaklanır ya da baş edilmesi gereken bir hastalık olarak görülür. İsrail'de büyümüş, ailesi Holokost'u yaşamış sofu ve endişeli Yahudi toplumundan çıkmış Keret , intihar edenlerle ilgili bir dünya tahayyül etmiş. Bu bile başlı başına ilginç bir cesaret. Keret'i okumadıysanız, insanın aklına bir din tartışması yapılacakmış gibi gelebilir. Keret, Arapları, ırkçılığı işin içine katıyor ama her zaman olduğu gibi büyük iddialarla uğraşmamayı tercih ediyor. Öyle bir yer-şehir tasarlamış ki, yaşıyorlar işte dedirtiyor, hayat devam ediyor, intihar edenler, kendilerini intihara sevkeden ve harala güreleyi yeniden ve yeniden yaşıyor gibiler. Tel Aviv gibi diyor İsrailli, Frankfurt gibi diyor bir Alman aynı şehre bakarken. Yabancı gibi değiller bu şehirde, alışkanlıklarının kozasında gidip geliyorlar. Tedirginler, konuşmasalar da intihar travmasının farkındalar. An'ı yaşıyorlar. Bütün Keret karakterleri gibi olağanüstü bir durum karşısında 'cool' kalıyorlar. Ya da alelade bir meseleye saplantı ölçüsünde takılıp oradan çıkamadıkları da olabiliyor. Keret bir mizahçı değil, mizahı belirginleştirme adına araçsallaştırıyor. İyimser biri, hayatın monotonluğu ya da yıkıcılığını  anlatırken bile iyi kalmaya çalışan birini veya sadece insani bir duyguyu işin içine katmak istiyor. Büyük laflar etmiyor, öğretmen tavrıyla yazmıyor. Sıcak ve dostça, elini okurun omzuna atıyor. 

Bilek Kesenler, karamsar başlangıç noktasına ve koyulaşan yeknesaklığına karşın bir aşk hikâyesi. Keret'in iyicilliği burada devreye giriyor. Kız arkadaşını bir türlü unutamayan (en güçlü duygu aşk mı?) hikâye anlatıcısı, arkasından intihar ettiğini öğrenince onu aramaya başlıyor. Her intihar eden oraya gelmiyor mu? Geliyor. Ütopya ya da distopya olsun, dünya tahayyülleri birer yolculuk hikâyeleridir ve tıpkı dini hikâyelerde olduğu, kutsal kitaplarda yazıldığı gibi dünyanın katmanlarını okurlarına anlatırlar. Metinlerarası göndermeler ve ironi, bu bölümleri pekiştirir. Keret de yapıyor bunu, seyahate çıkarıyor bizi. Hikâyenin kahramanı, kız arkadaşını ararken başka bir kızla karşılaşıyor ve ona aşık oluyor. Yola birlikte çıktığı kankası başka takıntılarla hayata bakarken farklı bir kadınla daha mutlu ve yeni bir yola evriliyor. Keret'in yolculuk ve iyileşme hikâyesi, new age dinlere de dokunuyor. İnsanların tatminsizliğini, kesin cevaplara teslim olmasını hicvediyor. Bana kalırsa, bir 'son yok' veya bir 'cevap yok' demeye getiriyor. Hiç bir cevabın ve hiç bir sonucun insana yetmeyeceğini düşünüyor. Yere çakılmanın ya da yenilginin o kadar kötü bir şey olmadığına bize inandırıyor. İnsan özüne, iyi şeyler yapabilme yeteneğine olan inancı öylesine güçlü ki intiharı seçmiş mağlupların iyimserliğini ve kendini yenileme arzusunu severek anlatıyor. Karşımızda bu dünyaya direnememiş kadınlar ve erkekler var halbuki.

Hanuka'nın reklamcı aktüelliği ve yeni çizgileri bu bakımdan da endüstriyel bir estetik katmış hikâyeye. İntihardan sonra geleceğiniz yer yaşadığınız yerden farklı değil işte. Bütün şehirler birbirine dönüşüyor ve bütün insanlar aynı kalıptan çıkarcasına birbirine benziyor. Markalar, barlar, kesişmeler, otobanlar, uzun ve gevşek diyaloglar, çabuk unutulan yaşanmışlıklar, güzel kadınlar, yakışıklı erkekler, iyi zaman geçirme telaşı vs milim oynamadan yaşamaya devam ediyor. Zevahiri kurtarmak böyle bir şey işte. Hanuka'nın çizgileriyle herkes reklamlardaki gibi güzeller. Son söz: Keret için Kafka'nın ironisine sahip çıkıyor deniyor, buna Tom Waits'in müziğini ve Coen Kardeşlerin neşesini eklemek lazım. Üçü bir arada. 

Birgün Kitap, 27.4.2013