Pazar, Mart 23, 2014

İnat ve İddia


Biz neyi seviyoruz? Sahiden bunu düşünürüm, biz toplum olarak, bu memlekette yaşayanlar insanlar olarak neyi seviyoruz?

Siyaseti, sporu, şehri, tarihi, adaleti, yazıyı, çiziyi, edebi hiç ama hiç bir şeyi sevmiyoruz. İşimiz gücümüz iddialaşmak ve inatlaşmak...Tek sevdiğimiz inatlaşmak, bu yaşıma geldim, ne kadar daha yaşarım bilmiyorum, değişmeyecek artık bunu biliyorum. Koyduk, çıkardık gidiyor. Neyi seviyoruz diye düşüne düşüne bulduğum bu...Büyük laflar, laf sokmalar, mahkemeler, yasaklar, nutuklar hepsi iddiadan, inattan...

Küçük şehirlerin takımları, Süper Lige çıkacak gibi oldular mı stadları tıka basa dolar. Takım bir üst lige çıkar, iki bin kişiye oynamaya başlar, her geçen hafta da seyircileri azalır. Küme düşersin, stad yine dolar...Hani takım sevgisi, hani şehir sevgisi, hani futbol aşkı...

Biz film çevirmeyiz, eli yüzü düzgün, derdini anlatan film bizi kesmez...Oscar alacak film isteriz. Filmi değil, romanı değil, edebiyatı ya da sanatı değil, o iddialaşmayı severiz...

Sanatıyla değil iddiasıyla ünlü olan sanatçılarımız vardır. Onları ya severek ya da nefret ederek hatırlarız .

Tarihe bakarken ya taparız ya teperiz. Osmanlıyı değil birkaç padişahı severiz. Cumhuriyeti değil cumhuriyeti kurarak ne büyük iş başardığımızı söylemeyi severiz. Siyasetin aktörleri ya kahramandır ya hain...

Başarısız mı olduk, iddiamızı mı tutturamadık...Hemen unuturuz, yok sayarız, rezalettir, sefilizdir, dünya bize gülüyordur, Afrika'da bile daha iyisi vardır. İddialı laflarla kendimizi aşağılarız. Tepe tepe döveriz...Faciadır, komedidir, utanç vericidir...Ölsek daha iyidir...Allahım kör et bizi de şu günleri yaşamamış olalımdır...

Perşembe günü Twitter yasaklandı, daha sonra Google DNS yasaklandı... İnterneti yasaklamak çok da mümkün olmadığı için kısıtlamalar günbegün genişletildi...Yaşıyoruz işte. İnat ediliyor, bun karşın bu yasaklar deliniyor, inatla direniliyor.

Sansürle ilgili doğru-yanlış konuşmaya bile gerek yok...

Bir siyasetçinin ülkesinin insanlarını iyi tanıması gerekiyor. Kökünü kurutacağız-kazıyacağız derken insanları inada bindireceğini, iddialaşacaklarını, stadı dolduracaklarını, hırslanacaklarını tahmin etmesi gerekiyordu. Demek ki bu memleketin insanlarını hiç tanımıyormuş...

Önümüzdeki on yıl içinde anti-kapitalist eğilimli, seküler ve politize bir genç kuşak yükselecek,  tüm dünyada yükseliyordu, bizde de kendini gösterecekti, yerel unsur, gençleri inada bindirdi, kışkırttı. Bugün inad edenler, iddialaşanlar yarının siyasetçileri olacaklar. Neyi sevdiğimizin farkında olurlar mı yoksa şimdiki gibi ringte muvazeneleri kaybedip havayı mı yumruklarlar göreceğiz...

Cumartesi, Mart 22, 2014

#GoogleDNSBannedinTurkey


Demokrasini, ifade özgürlüğünü polise bırakırsan dünyaya suçlular ve suçsuzlar diye bakan birileri senin adına karar verir olur. Geçti gitti, bitti gitti sanırsın gün gelir, suçlu-suçsuz zihniyeti seni de suçla değerlendiririr.

Ben insanların bu denli öfkelendiği, zıvanadan çıktığı bir başka dönem hatırlamıyorum.

12 Eylül'le kıyaslanıyor, çok doğru değil. Dünyanın her yerinde Türkiye'de internete yönelik sansür ve engelleme olduğu eş zamanlı olarak duyuldu, başka bir çağ yaşıyoruz. Erdal Eren'i İnsan Hakları Örgütleri hariç kimseler duymamıştı. Berkin öyle mi oldu mesela? Pek çok ineternet kuruluşu hemen "free" servisler sağladılar. Niye? Dış mihraklar bizi bölmeye çalışıyorlar değil mi?

Akıllı, sakin ve mesafeli sandığığımız insanların sessizliğini seçime odaklanan siyasete mi bağlayacağız, partizanlığa mı? İnsanlar  farklı siyasi görüşlere inanarak, bir şeylere karşı çıkabilirler. Ama şunu yapamazlar, yapmamalıdırlar: sırf siyaseten, sırf seçim kazanmak için sansürü meşru göremezler.

Türkiye'de sansür var ve bu sansür, başedilemeyen bir genç muhalefet yüzünden var.

Kontrol edilemeyen bir tape zinciri yüzünden var. Bunun siyasi sorumluluğunu gençlere, topluma çektiremezsiniz, bunu internete, twittera yükleyemezsiniz. Hep söylendiği için hatırlatayım, bu ayıbı Türkiye'ye yaşatmaya hakkınız yok!

Siz, internete yönelik yasaklamaya girişirseniz, insanların evlerine, alışkanlıklarına, zevklerine, ifade özgürlüklerine müdahele etmiş olursunuz. Ne yazık ki durum, o yasakla sınırlı kalmaz. İnterneti elinden alınmış insanlar öfkelenirler. Gündelik hayatta kendileriyle aynı fikirde olmayan insanlara karşı daha önce göstermedikleri ölçüde tepkiyle dolu olabilirler.

İşte bunu yapamazsınız, insanları birbirleriyle karşı karşıya getirecek bir  yasak, bir suç tanımı, bir engelleme...

Er ya da geç sizi de, hayata suçlu-suçsuz diye bakan insanlarla karşı karşıya getirir.


Cuma, Mart 21, 2014

#TwitterisblockedinTurkey


Nereye gidiyoruz demeyeceğim, aklı ve kalbi olan herkes iyiye gitmediğimizi görüyor. Kimle konuşsanız tedirginler, bu gerilimden korkuyorlar. İşin varacağı yeri tahayyül edip darlanıyorlar. Cumhuriyet tarihinde böyle bir dönem olmadı. Dün gece, twitter girişi yasaklandı, yaşadığımız çağda, böyle bir yasak mümkün değil ama yasaklıyorlar işte...

Ne seçimmiş arkadaş, neymiş bu koltuk...Neymiş bu yayınlanacak görüntüler de bu kadar korkuluyor....

Arada bizi Avrupa'ya, Amerika'ya şikâyet ettiler vatan hainleri filan denir ya...Birileri suçlanır ve günah keçisi ilan edilir ya...Veya Geceyarısı Eksperisi filan diye oflanıp puflanır ya...Böyle bir yasakla o "vatan hainlerini" mumla arayacaklar, keşke olsalar da onları suçlasak diyecekler, iler tutar yanı yok çünkü yaptıklarının, bindikleri dalı kesiyorlar...

Anlaşılır gibi değil, anti-entelektüelizm hep vardı ama bu raddeye varmamıştı.

Rüzgar eken fırtına biçer. Seçim meçim hikâye...

Perşembe, Mart 20, 2014

Maddi Tıp


Ankara'da pek çok yerde rastlıyorsunuz bu imgeye, bu ifadeye...Başta anlamadım tabii ne demek istendiğini...Sonra bilenler aktardı, Ethem Sarısülük'ün babası söylemiş, daha doğrusu bunu bir hastane duvarına yazmış, gazete haberlerine göre bu ve buna benzer şeyler yazdığı için duvarlara, 12 yıl ceza almış, sonra da akıl hastanesine yatırılmış. Zaten ailesini terkedip doğada tek başına yaşıyormuş, medya ilgi göstermiş, fotoğraflarını çekmiş, röportajlar yapmış vs...

Anlaşıldığı kadarıyla genç solcular, anarşistler, grafiticiler, bu sloganı sevmişler ve bunun hakkında uzun uzun konuşmuşlar. Yaşanan gerilimler, taraf olmayı kolaylaştırdığı için hakverenler çoğunlukta... Herkes, bu sözün bir kapitalizm eleştirisi olduğundan emin...

Doktor arkadaşlar, maddi tıp derken kastedilenin adli tıp olduğunu söylediler. Onu demek istediğini düşünüyorlar, onlar da aralarında konuşmuşlar, onlara meslektaşları öyle aktarmış... Ethem'in adli tıp raporunu görünce ilçedeki diş polikliniğine yazmış babası...Üzücü...

Ben sözün yaygınlaşmasıyla ilgileniyorum. Yaygınlaşırken bağlamı farklılaşmış...

Şeytan vurgusu ilginç...Hempalık var, hasmanelik var, aşırım yorum var ama yorumlar ilginç...

Çarşamba, Mart 19, 2014

True Detective


İnsan, senaryo yazıyorsa, hele televizyona iş yapıyorsa, bazı yabancı dizileri izlerken buruklaşıyor. Ben ne yapıyorum, niye yapıyorum, niye yapamıyorum diye hayıflanıyor. O noktada takılıp kalmıyorum ama heyhat, insanın aklından geçiyor işte. Türkiye'de başka türlü bir dizicilik anlayışı var. Bizim seyrettiğimiz ve başarılı bulduğumuz yabancı dizilerin hiç birisi, açık kanallarda yayınlanmıyor, sansürün daha gevşek olduğu, hikaye örgülerinin daha derinlikli olmasının beklendiği kapalı-paralı kanallarda yayınlanıyor. Çoğu insanın bilmediği büyük fark bu. Amerika'da da bu türden dizileri açık kanallarda yayınlayamazsınız.

Türkiye'de True Detective gibi bir dizi yapamazsınız. Bu maliyetleri karşılayabilecek bir dizi kanalı olmadığı gibi buna uygun bir reyting sistemi de yok. Bizdeki beklentiler bütünüyle bambaşka. Seyredenler hatırlayacaktır, dizinin ilk bölümlerinde ikilimiz birileriyle konuşuyorlardı, kim onlar, niye konuşuyorlar anlamıyorduk. Şöyle söyleyeyim, mukayese etmiş olalım, Türkiye'de kanallar seyircinin anlamadığını düşünerek Flashback'e karşı çıkarlar. O kadar ki, Türkiye'de senaristler Kenan İmirzalıoğlu'na teşekkür borçlular. O olmasaydı, Ezel yayınlanmazdı, O olmasaydı flashback kullanılamazdı. Abarttığımı düşünenler olabilir, düşünsünler...

Dizide benim ilgimi yavaşlık çekti, senaryoda pek çok şey yarım kaldı, başladı ama tamamlanamadı. Bizde olduğu gibi süratle çekilmediği, baskı yemediğine göre niye yarım kaldı pek çok şey? Ha, şu olabilir, bir yıl sonra bir sekiz bölüm çekerler, orada tamamlarlar...O şansları var, dizi tuttu çünkü...O yarım kalma halinin farkında olmayabilirler mi? Sanki, bu da olabilir...Olur mu canım diyecekler çıkabilir, çıksın, ileride hep birlikte bakarız.

Biz bu diziyi bu kadar yavaş anlatabilir miydik, reyting alırsa, kanal size inanırsa anlatırsınız...Ama mutlaka, evet mutlaka hikayeyi tamamlardık...Örnekler vereyim, izleyenler anlayacaktır. Marty'nin kızı, çok küçük yaştan cinselliğe düşkünlük gösteriyordu, sonra ergenliğinde bazı hallerini gördük...Sandık ki, bu mesele, hikaye odağına bağlanacak....Bağlanmadı. Marty, kızına tokat attı, kızıyla birlikte olan çocukları dövdü vs ama bağlanmadı. Senaryo adına bir işe de yaramadı. Dizinin başından beri kahramanları sorgulayan siyahi polisler, birdenbire ortadan kayboldular. Biz olsaydık Rust'ı tutuklatır, Marty'yi bi başına çözüme odaklar, finalde dışarı çıkan Rust ile birlikte haraket ettirirdik. Yoksa bu kadar soru niye oldu, Rust'tan niye şüphelenildi vs vs

Elbette hikaye bitmedi, finaldeki katilin, bir maşa olduğunu herkes biliyor, ikinci sezonda başka bir evreye savrulacağı tahmin edilebilir vs

Benim anlatmak istediğim şu, bizim senaryoculuğumuzda mutlaka her bir unsurun gerekçesi oluyor, o mutlaka bir yere bağlanıyor, finali pekiştiriyor. Aksini söyleyenler çıkabilir, yanılıyorlar, elbette kötü örnekler var ama genelde bir tutarlılık gösteriliyor. Bu kadar uzun olmasa, herşey daha tok görünecek, unutmayalım. Eskiden daha fazla finale odaklanan bir hikayeciliğimiz vardı. Şimdi, çook uzuunnn anlattığımız için yolculuğu ve yan hikayeyi önemsiyoruz ama yine de bu kadar açık bırakmıyoruz. Marty'nin kızı mesela, bizde olsa kesinlikle öne çıkartılırdı. Siyahi polislerin Rust'a yönelik kuşkusu ortada bırakılmazdı. Bunlar dramatik olarak etkiyi artıracak güçlü vurgulardı çünkü...

Neyse, diziyi sevdim, tempolu ve iyi final oldu ayrıca: "If you ask me, the light's winning.". Final arkasında "yavaşlık" bekliyordum ama bunu ummamıştım.

Salı, Mart 18, 2014

Adalet Akıldan, İyilik Vicdandan...


Yarım kalan Trabzon-Fener maçının ardından muhalif bir Trabzon kongre üyesi, başkanını istifaya filan çağırdı ama mealen, hayli öfkeyle, şunları söyledi: "Biz vatan haini değiliz, biz polis arabası yakmıyoruz" "Volkan koca stadı çileden çıkardı", "Bu kadar insan, tasvip etmiyoruz ama niye kontrolden çıktı düşünmek lazım" vs vs...

Ben bu konuşmalardan iki sonuç çıkardım, bu konuşana göre demek ki "meşru-haklı şiddet" diye bir şey var, "şiddet olabilir ama vatan haini şiddeti başka bir şey"...

Eskiden tutku cinayeti diye bir şey vardı, mahkemelerde cezayı hafifleten bir unsur sayılırdı, aşk yüzünden gözü dönüyordu katilin vs...Ucuz edebiyat ve sinema, o tutku cinayetlerini o kadar çok severdi  ki...

Biri kalabalığı kışkırttığında, milleti zıvanadan çıkardığında... Şiddeti normal mi saymalıyız, tahrik var, mini etekliydi, kuyruk salladı, anama küfretti vs mi demeliyiz? Karışık biraz...Hangi mahkeme, hangi şehirde, hangi zaman aralığında ne der, nasıl karar verir acebaa..."Vur, kır, parçala bu maçı kazan" ama "biz polis arabası yakmıyoruz"

Gezi Olayları iktidar elitlerince, siyaseten, anarşizmle, darbe girişimiyle, saf bir şiddetle niteleniyor...Önceleri, maçlarda yapıldığı gibi ezberden söylenen, münferit sayma hassasiyeti yineleniyor, oradaki masum hak taleplerini unutuyor değiliz ama diye başlayan cümleler kuruluyor, hafif çapta bir ayrışma yapılıyordu. Şimdi seçim yaklaştıkça, o ince ayarlar unutuldu, bodoslama ve yekpare anarşist sayılıyor Geziciler.

Maddi ziyan, yakılan arabalar, kamu malına zarar verme şu bu...

Ben, bu kadar insanın katıldığı bir eylemde, inanarak ve global örneklerle kıyaslayarak söylüyorum, çok az maddi zarar olduğunu düşünüyorum. Sözüm yanlış anlaşılmasın, cana geleceğine mala gelsin elbette...Sadece başka türlü düşünülsün istiyorum.

Bu kadar farklı insanın, bu denli ayrı görüşte insanın biraraya geldiği eylemde şiddet kaçınılmazdır...Ne yapsanız kontrol edemezsiniz...Hayatında ilk kez böyle bir eyleme çıkmış insanlardan oluşuyordu bu kalabalık...Bu iyi bir şey oldu, anlam kattı, popülerleştirdi...

Üstelik, ısrar ediyorum, polis şiddeti nedeniyle çoğalmışlardı.

Volkan mı tahrik etmişti onları (!)

Liseli gençler, ailelerine haber vererek, onların bilgisi dahilinde sokağa çıktılar. Sinemaya, bir arkadaşlarının evine,  maça gider gibi eyleme gittiler...

Gezi'de polis orantısız güç kullandı, kadınları, yaşlıları, çocukları, silahsız insanları dövdüler. Ölenler, kör ve sakat kalanlar oldu. Kalabalık bu şiddete rağmen arttıkça arttı. O şiddete engel olmak istedi anneler, babalar, sakin kalmaya çalışan insanlar...

Niye unutulmuyor Gezi?

Demokratik bir tepkiydi, kim ne derse desin, bir talep vardı, hiç bir siyasi harekete indirgenemeyecek ölçüde o kalabalık heterojendi, bin türlü insan vardı...

[Dünyanın her yerinde benzer eylemler niye oluyor, niye her yerde birdenbire kalabalıklar toplanıveriyor...Bilet alıp oraya gitmiyorlar, Volkan'ı bahane etmiyorlar. Kızgınlar, hak arıyorlar, haksızlığa uğradıklarını düşünüyorlar. Bu şiddeti istemiyorlar. Niye occupy var, niye Arap Baharı oldu? Niye Latinler sokaktalar? Niye Borsa binalarının çevresinde öfkeli protestocular var?]

Bu kadar insanın ölüp yaralandığı yerde polis arabasının yakılması normaldir. Meşrudur demiyorum, altını çiziyorum normaldir...Polis tahrik edildi deniyorsa, polisin yapıp ettiklerinden dolayı tahrik olacak birileri çıkar. Etki varsa tepki de olur. İtersen itilirsin...

Kalabalığın olduğu her yerde kaos olur, anarşizan refleksler olur...Ben mesela Berkin'in katili olan polisin bulunamamasını anarşizme, başı bozukluğa bağlıyorum. O kadar kalabalıklar, bulamıyorlarsa, güçleri yetmiyor demektir. Bilemiyorlarsa, çapları yetmiyor demektir, orada durmamaları gerekir.

Sonuçta kamu vicdanı yaralanırsa demokrasiler bunu önemserler. Vicdanı olanlar önemserler. Bir çocuk katilinden söz ediyoruz.