Çarşamba, Nisan 03, 2024

Öğrenciler okuyor

Çizgi: Berat Pekmezci 
 

Renkler


Anadolu’da Renkler: Yanıkal (kahverengi), yanal (pembe), monus (boz ile kara arası), bakır kırı (boz), göğez (koyu mor), gülpeşe (kızıl), mavru (yeşil, taze ceviz rengi), meneş (turuncu), gökçül (mora yakın mavi), elvele (rengarenk). 

Salı, Nisan 02, 2024

Seyrüsefer Defteri 158-159

++ Oh soo-jung (2000) flört, öpüşme, gelgitlerle dolu, tekrarlarla hikayesini anlatan bir film,  et mi balık mı dedirten anlatılardan (31 Mart).++  Lift (2024) kırk yıl önce bu ölçüde televizyon işleri olurdu, teknolojik yenilenmesi dışında onların bir tık bile üzerinde değil (30 Mart).++ Ricky Stanicky (2024) gişe komedisi, mizahı büyüten karmaşası vasat, oyuncu enerjisi de yüksek olmayınca (29 Mart).++ Out Of Darkness (2022) tempolu bir muamma yapmak istemişler, Homo Sapiens ve rakibi de sosu olmuş, vasat diyelim (28 Mart).++ Road House (2024) yeniden çevrim ve ilkinden iyi, aksiyonu ortalamanın üzerinde, Jack role hakkını vermiş, Conor da deliliği ile renk katmış (27 Mart).++ The Gentlemen Sea1 Ep.7 ve 8'i seyrettim (26 Mart).++ Mehmet Erdem-Ahmet Kaya Şarkıları konserine D. ile gittik (25 Mart).++ Her Şey Aşk İçin (2023) oyuncu enerjisiyle yürümeye çalışıyor, gerilimsiz bir senaryosu var, anca bu kadar olabilir (24 Mart).++ Kuvvetli Bir Alkış Sea1 Ep.4, 5 ve 6'yı seyrettim (23 Mart).++ Beshenstvo (2023) fantastik bir şey bekliyordum, doğa filmiymiş, kuduz hikayesi, temposu var, bize kadar gelmesinden belli (22 Mart).++ The Gentlemen Sea1 Ep.5 ve 6'yı seyrettim (21 Mart).++Alice (2022) bir fikri var, enteresan olabilir hissiyle devam ediyorsun, elli yıl öncesinin pulp zekasıyla siyahi ajit prop yapılmış, ayın en ilginç kötüsü (20 Mart).++ The Gentlemen Sea1 Ep.3 ve 4'ü seyrettim (19 Mart).++ Neandria (2023) Tuna ile gittik, parçalı bulutlu, dağınık ve RE ortalamasının epey altında bir iş çıkmış (18 Mart).++ Kuvvetli Bir Alkış Sea1 Ep.1, 2 ve 3'ü seyrettim (17 Mart).++ Rheingold (2022) Fatih Akın aurasında mafya hikayesi, bazen belgeselleşiyor, iyi film, bizde sevilmeyecektir, seyreden anlar (15 Mart).++ Damsel  (2024) genç ergen kadın masalı-aksiyonu, ilginç değil, yeni değil, Netflix kremalı (15 Mart).++ The Gentlemen Sea1 Ep.3 ve 4'ü seyrettim (14 Mart).++ A Good Person (2023) trajedisi abartılı ama filmin iyicilliği, insani toparlama çabası izlettiriyor, indii filmlerden (13 Mart).++  The Next Three Days (2010) senaryo zaafları filmin inandırıcılığını baştan sona düşürüyor (12 Mart).++ The Gentlemen Sea1 Ep.1 ve 2'yi seyrettim (11 Mart).++ Elvis (2022) Priscilla sebebiyle filmi bir  kere daha izledim, fikrim değişmedi: bu film değil gösteri, büyük coşku, Baz L. bir yıldız (10 Mart).++ Priscilla (2023) yanlış oyuncu tercihleri benim için filmin önüne geçti, bu kadar masum bir P. beni inandıramadı (9 Mart).++ Senaryo kampı (5-8 Mart).++  Kominsky Method Sea3 Ep.4, 5 ve 6'yı seyrettim (4 Mart).++Dune: Part Two (2024) Tuna ile gittik, ilkinden daha iyi, serüveni daha doğru ve tempolu kurmuş, seriye bu filmden bile başlanabilir (3 Mart).++ Sarinja-ng-Nangam Sea1 Ep7 ve 8'i seyrettim (2 Mart).++ The Beekeeper (2024) emekliye ayrılmış özel ajanı kızdırıyorlar, Statham aksiyonu senaryodan daha iyiyse mantığı çöpe atalabiliriz diye düşünmüşler (1 Mart).++

++ Next Goal Wins (2023) iyicil film, futbol hikayesi sevenlere (29 Şubat).++  Final Cut (2022) orijinalini seyrettikten sonra Fransız uyarlamasını da görmüş oldum, beklediğim gibi eğlenceli, pulp estetiğine matrak bir selam çakılmış (28 Şubat).++  Kominsky Method Sea3 Ep.1, 2 ve 3'ü seyrettim (27 Şubat).++  The Creator (2023) klişe hikaye ama Holivut'ta çekik gözlüler Amerikalıları yener finali ilginç (26 Şubat).++ The Kill Room (2023) fikri var ama temposu ve hınzırlığı yok (25 Şubat).++ Sarinja-ng-Nangam Sea1 Ep5 ve 6'yı seyrettim (24 Şubat).++ Breaking News In Yuba County (2021) hikayesi için her taklayı aşan bir teyzenin hikayesi, başarılı bir mizahı var ama komik olmamayı seçmiş diyelim (23 Şubat).++ Kominsky Method Sea2 Ep.7 ve 8'i seyrettim (22 Şubat).++  Sarinja-ng-Nangam Sea1 Ep3 ve 4'ü seyrettim (21 Şubat).++ True Detective Sea4 Ep5 ve 6'yı seyrettim (20 Şubat).++ Kominsky Method Sea2 Ep.4, 5 ve 6'yı seyrettim (18 Şubat).++  Kül (2024) bu kadar insanın filme ve hikayeye inanması, çekmesi, oynaması, sunması bana olağanüstü geliyor (17 Şubat).++ Sarinja-ng-Nangam Sea1 Ep1 ve 2'yi seyrettim (16 Şubat).++ Hot Fuzz (2007) Tuna ile seyrettik, komedide akıllı-normal üstü yetenekli biri bana işlemiyor gibi geliyor (15 Şubat).++ Eskişehir yolculuğu (13-14 Şubat).++ Griselda Sea1. Ep1 ve 2'yi seyrettim (12 Şubat).++ Poor Thing (2023) Tuna ile seyrettik, güzel film, anlatma iştahıyla uzadığı yerler var ama farklı ve akıllı bir hikaye (11 Şubat).++ True Detective Sea4 Ep3 ve 4'ü seyrettim (10 Şubat).++ Butchers Crossing (2022) belgesel havasında, vahşi doğa ve western folkloru, meraklısına ancak (9 Şubat).++ Kamera o tomeru na! (2017) neşeli ve akıllı bir pulp mizahı olmuş (8 Şubat).++ The Boat (1921) Keaton mizahı ve aksiyonu, kısa bir gazete bantı gibi, karikatürle-çizgi romanla sessiz sinemanın çok ama çok yakın olduğu yıllar (5 Şubat).++ Grumble Through The Dark (2023) edebiyat uyarlamasıymış, karakterler epeyce pulp, gerilim bize geçmiyor, o kız da role uymamış, masum durmuyor (4 Şubat).++  November Criminals (2017) potansiyeli varmış, ama ne senaryo gerilim kurabilmiş, ne de oyuncular bir anlam katabilmiş (3 Şubat).++ The Kominsky Method Sea2 Ep.1, 2 ve 3'ü seyrettim (2 Şubat).++ La sociedad de la nieve (2023) hikayenin kendisi ilginç ve ürkütücü, uçağın düşüş sahnesi enfes çekilmiş, sonrası daha gerilimli kurulabilirmiş, çok belgesel kalmış (1 Şubat).++

Pazartesi, Nisan 01, 2024

Bir ümit

Seçimler bitti, görebildiğim kadarıyla, romantik iddiacılar ve reaksiyoner yorumcular dışında kimsenin beklemediği bir tablo ortaya çıktı. "Efenim biliyorduk, anketler şöyleydi böyleydi" diyenler çıkabilir, itibar etmemek gerekiyor... Herkes şaşırdı çünkü...

Uzun zamandır bir hobi gibi, seçim araştırma şirket yöneticilerinin açıklamalarını, Türkiye değerlendirmelerini izliyorum. Böyle konuşmayı sevmiyorum ama söylemesem olmaz, okuduklarımda sahiden parlak bir fikir, yeni bir zihinsel açılım ve doğru bir tespit göremiyorum, "keçi boynuzu" misali laf kalabalığı ve pozörlük dışında bir şeyle karşılaşmıyorum. 

Ve evet, yine aynısı oldu ve yine  bilemediler... O kadar veri topluyorlar, daha doğru çıkarımlar yapabilmeleri ve daha çok bilmeleri gerekiyor diye düşünüyor insan... Ama olmuyor... 

E niye olmuyor ?

Göç dalgaları, savaş ekonomisi, kıtlık, para deveranları, süregelen tüketim çılgınlığı, kaotik bir çokseslilik, başta kamu borçları olmak üzere çözülmesi imkansız sorunlarla uğraşan devletler, artan nüfus, o nüfusa yetmeyen kaynaklar falan filan... Toplumsal çoğunluk hoşgörü, demokrasi, eşit mesafe, eşit adalet, siyaseten doğruculuk filan istemiyor. Dünyanın her kültüründe reaksiyoner ve populist sağcılar oylarını artırıyorlar. Tahammülsüz, "dediğim dedik" tek adamlar öne çıkıyor. 

Bizde ne oldu da, mevcut iktidar, birinci parti olamadı... Eğer mesele ekonomik sıkıntılarsa, geçen yıl da bu sorunlarla yaşıyorduk, tam da bütün dünya "bize benzemeye başlamışken" parti ve lideri bu yenilgiyle "nasıl ve niye" karşılaştı... Dünyanın tersine mi gidiyoruz, Putin, yüzde 88'le bir kere daha seçildi mesela. 

Neler oluyor? Evet, parti, her seçimde küçülüyor ve oy kaybediyordu ama "kayyum atansın" diyen sağlam bir seçmen tabanı da vardı. Ben genel olarak milletin sağduyusu filan öyle şeylere hiç inanmam. Ekonomik krizin her zaman ve mutlak bir belirleyen olmadığını düşünürüm. Türkiye'nin en yoksul yüz (100) ilçesinde kimler kazanmış bir bakarsanız, ne dediğim daha iyi anlaşılabilir. Yoksullar, genellikle "tek adam" ve "tek parti" severler diyeceğim, derdimi tam anlatamamış olacağım. 

Hasılı, bu seçimde neymiş-niye olmuş düşünüyor ve söylenenleri merakla dinliyorum. 

Ne ki, izlemesi eğlenceli elbette, bunca yılın hükümranlarının şaşkınlığını, açıklama telaşını görmek sahiden ilginç...Kahır çekenler, bir ümitle gülümsüyor, ben de gülümsüyorum. 

Pazar, Mart 31, 2024

Makas

Komünizm karşıtı fikir olarak başarılı bir karikatür...1949 yılında Aydede'de çıkmış. Refik Halid'in önerisi ve onayıyla olmalı, genç Turhan Selçuk çizmiş. Milli Birlik, makasla Sovyetler'i bertaraf ediyor... 

1949'da ne olmuş da bu çizilmiş gibi bir soruya cevap arayalım mı? Doğrusu sol tarih açısından pek de önemli bir şey olmuyor,  1947 TKP Davası, DTCF Tasfiyesi, sol partilerin kapatılması filan derken ortada "solcu" namına kimse bırakılmıyor. Yani 1949'da muhalif ses var diyemeyiz. Rejim çok daha önce kendini sol düşünceye kapatıyor çünkü. 

Şu söylenebilir, yoktan var ediliyor diyebiliriz, Soğuk Savaş ikliminde Amerika'dan destek beklediğimiz için "Komünizm tehlikesi" varmış gibi davranıyor, abartıyoruz. Refleks gösteriyoruz, refleks de temrin ve tekrar ile olur. Söylenip duruyoruz. 

Cumartesi, Mart 30, 2024

Yolpalas Cinayeti

Tefrikalar, bir dönemin en önemli eğlenceleri... böyle söyleyince biliyorum tam anlaşılmıyor, romanlar neden "eğlence" olsun diyen çıkabilir, çıkıyor da zaten. Romanları edebiyatın, sanatın, eğitimin, yüksek kültürün bir parçası olarak görebiliriz ama kim ne derse desin eksik bir yorum olur. 

Önemli romanlarımızın tamamının önce gazetelerde tefrika edildiğini, siparişle yazıldığını, gazete okurunun beklentilerine göre biçimlendirildiğini aklımızda tutalım. Hatta sadece ilgi gören tefrikaların kitaplaştığını, yazarların telif gelirlerini asıl olarak gazetelerden aldığını da hatırlayalım. 

Yani romanlar, hele cumhuriyetin ilk altmış yılında popüler kültürün bir parçasıydı ve olması için de özel çaba gösterilirdi. Radyo ve televizyon reklamları yapılırdı, duvarlara afişler yapıştırılırdı. Duyardık, "bilmem kimin yeni romanı gazeteniz Hürriyet'te" filan...

Ah vah etmenin de bir manası yok, popüler kültür değişen bir şey, örneğin romanlar radyoya da uyarlanırdı, onları da unuttuk... Sonra televizyon çıktı, mecra değiştikçe roman eğlence niteliğinden uzaklaştı, her mecra kendi yıldızlarını çıkardı filan... Uzun hikayeler aslında... 

Tefrika edilen romanların nasıl duyurulduğunu, nasıl görselleştirildiğini hep merak eder, takip etmeye, bulmaya çalışırım. Çünkü romanlar gazetenin tirajını artırsın istendiği için reklamlarla duyuruluyor, iyi ressamlar eliyle görselleştiriliyordu. Ben tefrika döneminin sonlarına yetiştim ama Hürriyet'te Yıldız Cıbıroğlu'nun Yaşar Kemal'in İnce Memed romanına her gün ilüstrasyon çizdiğini hatırlıyorum. İddialı bir işti ve İnce Memed tam sayfa yayımlanırdı. 

Yukarıdaki ilüstrasyon, otuzlu yılların ünlü çoksatar magazin dergisi Yedigün'den... Münif Fehim, Yolpalas Cinayeti için çizmiş, tefrika kapaktan okuyucuya duyurulmuş.