Pazartesi, Haziran 26, 2023

Sanatına en büyük darbeyi...


Yukarıdaki satırların yazarı, muhafazakar bir yazar, kitabı da meşrebine uygun bir yayınevinden çıkmış... Mesele yazar ve yayınevi değil elbette... İnsanların tek ve doğru bir edebiyat algısı var, onun dışındakiler tü kaka saymakta beis görmüyorlar... Tek edebiyat yok ki... hep söylüyorum iyi ki de yok... 

Mehmet Rauf, erotik bir hikaye yazdı diye nasıl gözden düşebilir ki diye enine boyuna düşünmemiş yazarımız, yüz yıl geçmiş, halen konuşulabiliyor,... Çünkü o erotik edebiyatı sevmiyor... Ortaç, mizah, kadın ve şehevilikle (erotizm demek istiyor sanırım) uğraştığı için kendini harcamış (mı acaba?) Adam gazetecilik yapıyor, geçiniyor, günü yakalamaya uğraşıyor dese... sakin kalacak... 

Sanatına en büyük darbeyi... türü ifadeler için... ne desem boş... hep olacak böyle yorumlar. Kolaylık çünkü, "sanat budur" diyorsun, kesin ve tartışılmaz bir ifade olduğu için sadece birilerini harcamıyorsun, kendini de kutsuyorsun... 

Keşke her şey bu kadar basit olsaydı...

Sanatın her türünde hiyerarşiler oluşur ve hepsi zamana yenilir, yenilenir, değişirler...Bir dönemin çok konuşulan eserleri unutulur gider veya birden hatırlanırlar... Onları hatırlatanların da etkisi vardır bunda. Sanat derken veya sanat değildir derken zamanelik ne kadar akla geliyor... 

Edebiyatın piyasa ile ilişkisini hesap etmemek mümkün mü mesela... O kadar çok değişken var ki... 

Bir yazarın yazdıklarıyla kişiliğini, özel hayatını ne kadar ayırıyoruz? Adı skandallara karışmış bir yazarın yazdıkları artık "edebiyat" veya "sanat" sayılmayacak mı? Mesela Mehmet Rauf için söylenenleri Peyami Safa, Ömer Seyfettin için söyleyemez miyiz? 

Edebiyat, yüksek bir ahlak zaviyesinde mi duruyor, durmalı mı? Edepsiz/Edebsiz olamaz mı mesela? Soru çok da, rahat etmek için soruları azaltıyoruz...

Pazar, Haziran 25, 2023

Fantezi


Fotoğraf, 1950'li yılların başından, arkasında yazılanlara bakılırsa, iki kızkardeş "ağabeylerine" göndermek üzere "resim çektirmişler". 

Böyle bir fotoğraf çektirmek için önce hayalini kurmak gerekiyor. Acaba diyorum, balerin olma hayalini kızlar kendileri mi akletti, yoksa onlar adına anneleri mi seçti bu "fanteziyi"? Fotoğrafçı da yönlendirebilir, eskiden "dükkanlarında" mutlaka hazır kostümler olur, çocuklar askerden izciye, efeden prensese bir şeyler seçer, giyer, çekinirlerdi. 

Bence bu balerin kostümleri özel olarak diktirilmiş... Yani uzun sürmüş bir hayalin resimleri bunlar... Terziye de para verilmiş, öyle anlaşılıyor, kim bilir, belki yılsonu müsameresinden, 23 Nisan'dan filan kaldı... 

Ve evet, eskiden böyle bir şey vardı, bir tür eğlenceydi, birilerine, eşe dosta, uzak akrabalara fotoğraf gönderilirdi, bunun için fotoğrafçılara gidilir, çeşitli mizansenler, türlü kostümler kullanılır, bu tatlı kilolu kız çocuklarının balerin olmaları gibi  çoğu insan olamayacakları "fantezi" bir role bürünerek, kendilerince bir espri yaparlardı. İşin içinde resme bakanı şaşırtmak, hayal kurdurmak, akılda kalmak vardı galiba... 

Cumartesi, Haziran 24, 2023

Berlin

#Bozkır ile ilgili bir haber paylaşayım, BluTv dizimizi Berlin Tv Series Festival'e göndermiş, katılım yüksek, jüri için çok bölümlü işleri izlemek zor olduğundan, çeşitli elemeler yapılıyor, biz en iyi drama ödülüne aday gösterildik ve ilk dörde kaldık ve geçen hafta elendik. 

Bozkır, Berlin Tv Series Yarı Finalisti olarak geçiyor artık. Yani festivalde gösterilmek (selected) ayrı, ödüle aday (nominee) olmak ayrı... Ödül adayları önce sekize, sonra dörde, sonra ikiye düşüyor.

Bir karışıklık olmuş, düzeltmek istedim. Yoksa ödül dediğin serseri kuştur, kime konacağı belli olmaz-olmuyor. Bu kadar çok insanın emek verdiği, büyük zaman harcadığı dizi sektöründe öyle ya da böyle hikâyenizin takdir görmesi sonraki işlere bir iyimserlik katıyor, eksik kalmasın istedim.

Aydın Doğan Ulusal Çizgi Roman Ödülü 2021-2022

Pandemi nedeniyle ertelenmişti, iki yılın ödüllerini birarada verdik. 2022 Aydın Doğan Ulusal Çizgi Roman Ödülü, Germakoçi ile Uğur Erbaş'ın oldu. Erbaş, tarihçi titizliği ve dönem aurasını kurabilme mahareti gösterdiği senaryosu, akışkan çizgileri ve hikayesini bütünleyen sağlam üslubuyla bu ödülü hakediyordu. 

2021 Aydın Doğan Ulusal Çizgi Roman Ödülünü ise, Kuş Cenneti ile İlker Gazioğlu aldı. Gazioğlu, yenilikçi sayfa düzeni, katmanlı kare içi istifi ve iştahlı çizgileriyle senaryoyu kolaylaştıran ve anlam olarak güçlendiren bir üslup kurmayı başardığı için kazandı. Meraklısına duyurulur diyelim. 

Cuma, Haziran 23, 2023

Son Okuduklarım 74

Hasta güzel bir kara hikaye, bilmiyordum, Netflix'te uyarlaması da gelmiş, nasıl derseniz, tahmini zor değil, seyircinin aptallığına inanan platform, son derece açıklayıcı bir istif yaparak başka bir şey çıkarmış ortaya... Kötü diyemem ama sahiden başka bir hikaye olmuş yaptıkları. Grafik romansa başarılı bir muğlaklık, okura bırakılmış "cevaplar" ile her bakımdan daha yeni ve derinlikli duruyor. Marazi erotizmini ve hükmedici zekânın anlatımını çok beğendim. Hikaye, bir aile katliamından kurtulan genç bir erkeğim komadan uyanmasıyla başlıyor. Tedavi sürecine bir terapist ayrıca eşlik etmeye başlıyor. Hatırlamalar, itiraflarla gerçeği öğrenmeye başlıyoruz. Hastamızla Terapist arasındaki çekim, Thomas Harris havasında geliştirilmiş, ergen yalpalaması, cinsel cazibe ve zeka tartımıyla kurulmuş. Yan hikayeler ayrıca ustalıkla işlenmiş. Hasılı, potansiyelli hikayeymiş, hiç şaşmamış, Netflix iki günde unutulacak bir garabete evriltmiş.  Gerçeklik Düğümü, azalan yerli üretimlerimizden biri. İddiasını ve başlangıç fikrini beğendim. Lovecraft havasındaki muamma da başarılı. Edebi olarak, tahkiye olarak  a la mode duruyor, çizgiler ileride daha da mahirane olacak, bunu hissettiriyor... Ne ki albümün total olarak seyrelmesi gerekiyormuş, karakter olarak çok kalabalık ve fazla olay anlatılmış, bu esere güç kaybettirmiş... Slowburn tonunda kalarak dağılmadan karanlık tarafı koyulaştıracak-tek elde güçlendirecek bir kurgu yapılmalıymış, kahramanı çaresizleştirecek bir yöne yoğunlaşılmalıymış. Yapılmamış demiyorum, kötü adam tarafı irrelevant nispette fazlalaşıyor. Lovecraft'ı bunca zaman yaşatan şey tedirgin edici muammasıdır mesela veya yaşadığımız hayatın en güçlü hissi güvensizliktir.  Nasıl desem, öyle bir hayat yaşıyoruz ki, kimse kimseye güvenmiyor ve o sebeple "iç ve dış mihraklardan", lobilerden, Amerika'dan şundan bundan konuşuyoruz... Haksızlık etmeyeyim, yanlış da anlaşılmasın, memleket için zor bir şey denemişler, buna rağmen güzel bir ilk albüm olmuş.

Ben Koşarım Aşağlara, Koşarım Tomris Uyar'la eşi Turgut Uyar hakkında yapılmış uzun sayılabilecek bir söyleşi kitabı. İnce bir kitap, söyleşinin hemen arkasına içeride hiç değinilmeyen bir tartışmaya dair yazışmalar eklenmiş. Uyar'ın bir yazısında Kemalizm'i eleştirdiğini iddia ederek Dil Kurumu savunmasını istemiş filan, bağlamsız bir ilave olmuş, en azından bir takdim yazısı eklenebilirmiş. Tomris Uyar ise kocası, arkadaşı ve edebiyatçı Turgut Uyar'ı doğrusu güzel anlatmış. Onun münzeviliği, dostlarıyla ilişkileri, belki ölmeye yatması, belki ilgisizliği ve kızgınlığına dair yorumlarda bulunmuş. Kişisel olarak oğluna kendi ismini vermesi de Tomris hanımın bunu kabul etmesi de bana her zaman garip gelmiştir. Hakeza sürekli kemiklerinin kırılmasına neden olan kazalar geçirmesi de... Bir yaştan sonra ortopedik olarak hayatı güçleştiren, insanı muhtaçlaştıran (haliyle acılaştıran) bir süreç çünkü... Tomris hanımın dışa dönüklüğü, belki flörtözlüğü onu nasıl etkilemiştir merak ediyordum, konuşmalarda bir iki done veriyor. Kıskanmak, kolay baş edilir bir his değil çünkü. Aşkı kollayan ve kovalayan istilacı bir bir duygu. Kitap, Turgut Uyar okumalarına bir başlangıç-bir giriş sayılabilir.  
Metin Arditi, bildiğim bir yazar değildi, Babam Omuzlarımda'yı babalık meselesi nedeniyle okumak istedim, iyi ki okumuşum, kaç gündür, kitabı anlatıp duruyorum. Önce tatlı, iyi kurulmuş bir geçmiş ve çocukluk güzellemesiyla başlıyor, sonra yavaş yavaş o hayran olunan babanın bir eksikliğini, bir fazlalığını  resmetmeye yöneliyor. Yedi yaşında yatılı okula verilmiş, bir on yıl boyunca eve hiç dönememiş, yalnız büyümüş ve ayakta kalmış bir çocuğun hatıraları bunlar. Büyüdükçe, fark ettikçe, hayranlığın yerini farklı hisler alıyor, serinkanlı ve mesafesini koruyan akıllı bir yazarın buruk iç sesi sizi sürüklüyor. Epeyce yakınlık duydum yazdıklarına, ki bu bir yazarlık mahareti...