-
Cem
Yılmaz esprileri mizahımızda nereye oturuyor? Hangi kesimlere hitap ediyor,
neden başarılı? (Çalışkanlık mı, karikatürden gelmesi mi vb.)
Cem Yılmaz, pek çok komedyen gibi sıcakkanlı, konuşkan, hazırcevap, nüktedan
ve oldukça zeki biri. Geçmişte benzer nitelikleriyle popüler olmuş isimlerle
kıyaslandığında ise çok gülen bir komedyen. Sahnede kendi esprileri başta olmak
üzere çok gülüyor. Klasik komedyen sahnede gülmez, seyirci anlatılanlara
katılarak güler ama o sanki hiçbir şey olmamış gibi oynamayı sürdürür. Oysa Cem
Yılmaz seyirciye dönüp gülerek “ne gülüyorsunuz, gülmeyin” diyebiliyor. “İşte
sohbet ediyoruz, laflıyoruz” vehmini yaratıyor. Bu işi para için yaptığını “itiraf
ederek” muhabbet vehmini de güçlendiriyor. Geçmiş komedyenler gibi politik aidiyetlerle
konuşmak zorunda değil, farklı bir dönemdeyiz, siyasetten hoşlanmadığını
hissettiriyor, bu konuda hiç de muğlak davranmıyor: “siyasi mizah arkaiktir!”
yargısı hakkında pek konuşmasa da
bayrak
isimlerden biri. Zeki ve ironik biri olarak, yaşananların dışında, belki yukarıda,
belki kenarda duruyor, ama komik olanı işaretliyor: “Bakın ne komik”. Komik
olana seyirciyle birlikte gülüyor, gülünen şeyin hempası olmuyor, aslına
bakarsanız hasmı da olmuyor. Ayağı takılıp yere düşen adama herkes güler ama düşen
adamın arkasından yürüyüp ayağı takılmış gibi kendini yere atan adama mizahçı
denir derlerdi. Cem Yılmaz, gülerek düşen adamın yanına gidiyor, kıkırdayarak
adamı yerden kaldırıyor, ona sarılıyor, kalabalığa dönerek “gülmeyin oğlum ya”
diyor yine gülerek.
Cem Yılmaz, büyük şehirli orta sınıf gençliği tarafından çok seviliyor.
Karikatürden gelmesi bir avantaj elbet ama şöhretini buna bağlamak haksızlık
olur. Fakat şu var, mizah dergileri liberter ortamlardır, esprilerini mutlaka
etkilemiştir. Bir de mizah dergileri televizyonda anlatılamayacak, mainsteram
olmayan bir mizah yapıyorlar uzun süredir. Örneğin Gırgır çok tv esprisi
yapardı ve üreticilerinde bir alışkanlık yaratmıştı. Televizyon mizahı olmayınca
yerine yakın geçmişin popüler kültür ürünleri, tv dizileri, ilk bilgisayarlar,
bugün unutulmuş gündelik yaşam ayrıntıları ikame edildi. Cem Yılmaz da bu
mecrayı kullanıyor.
-
Cem
Yılmaz’ın esprileriyle, yarattığı imajla tam bir Türk tipi çizdiğini, bu yüzden
başarılı olduğunu düşünüyorum. (Kastım, Türk diye nitelendirebileceğimiz farklı
unsurların tümüne birden hitap etmesi) Katılır mısınız?
[
Siz farklı bir bağlamdan bakıyorsunuz, biyografisi açısından önemli
bulduğunuz dönemeç ve tercihlerden söz ettiniz telefonda. Espriler söz konusu
edilince sahne performansına, Gora ya da Arog adlı filmlere bakıyorum
öncelikle. Yoksa Hokkabaz örneğin sinematografik olarak çok başarılı bir film.
İleride çok daha iyi işler çıkartacağından eminim, hatta popüler işlerle daha
minimalist işleri bilerek birbirinden ayırdığını düşünüyorum]
Türk’ün Türkle eğlencesi meselesi var. Temel fıkrası gibi “bir Türk Uzaylı
ile karşılaşsa ne yapar?” “Bir Türk Matrix’te oynasaydı ne olurdu?”, “Türk olsa
şurada nasıl davranırdı?” vs türü espriler yapılıyor. Gora filmi yoktan
varolmadı. Yabancı dille eğitim veren okullardan mezun olan, iyi eğitimli, bugün
dolgun ücretli saygın mesleklerde çalışan orta sınıf gençleri bu esprileri
yıllardır yapıyorlar ve büyük yaygınlık kazandırdılar. Müteşebbis Türk esprisi
reklamlara konu oldu. Yıllar önce ixir reklam filmlerinde oynayan Kestaneci ile
Kokoreççiyi hatırlayın. Cem Yılmaz ve seyircisi, kolkola kıkırdayarak onlara
gülüyorlar. Önemli bir farkla: bunu açıkça ayrımcı ve hasmane biçimde yapmıyorlar,
aralarında gülüyorlar. Bu mizah uzun müddet ezoterikti, bugün mainstream oldu…Biz
adam olmayız ile pratik zekalı girişimci Türk böbürlenmesi arasında salınan
espriler bunlar. “Yurdum insanı işte” dendiğinde ne demek istendiği anlaşılıyor
artık.
Cem
Yılmaz neden alanındaki diğer isimlerden farklılaşıyor ve öne geçiyor?
Benzerlerinin tamamı televizyon cenderesinde gün be gün tüketiliyorlar,
artık onlardan komik olmaları bile beklenmiyor, yüzleri ve isimleri kullanıyor.
Cem Yılmaz, reklamlar dışında televizyona hiç girmedi. Eskimedi, tüketilemedi.
Mahareti ve yıldızlık parıltısı dışında bu “kenarda kalma” tercihi onu hâlâ
merak edilir kılıyor, yoksa o da bu kaçınılmaz “sonu” paylaşacaktı.
Bu röportajı sanırım 2007 yılında Kürşad Oğuz'la yapmıştık, önce telefonla konuşmuş, sonra yukarıdaki soruları cevaplamam için mail yoluyla gönermişti. Kısmi olarak Newsweek'te kullanıldı.